Uit de kerken

CGK kroniek – 5.1

D.J. Bolt

10-01-26

'Laat je niet gek maken…'

In het praatprogramma Pauscast KRO-NCRV wordt het laatste nieuws uit de wereld van paus Leo XIV en het Vaticaan besproken. Iedere week nemen daaraan gasten uit de rooms-katholieke wereld 'en omstreken' deel.

Zondagmiddag 4 januari jl.[1] was het de beurt van prof. dr. Arnold Huijgen om aan te schuiven. Huijgen, kortgeleden verkozen tot Theoloog der Nederlanden, mocht als zodanig zijn licht laten schijnen over zaken die spelen in de (rooms-katholieke) wereld en in Nederland. De gespreksleider was Stijn Frens.

Prof. Huijgen rechts, de gespreksleider in het midden.

Van Huijgens bijdrage hebben we hieronder het gedeelte in extenso weergegeven dat gaat over zijn kerkelijke achtergrond, de Christelijke Gereformeerde Kerken. Daarin doet hij ook de uitspraak die we als titel boven dit verhaal hebben gezet. De vraag is natuurlijk: wie wil 'gek maken', en wát is er 'gek'. We komen tot enige tamelijk onthutsende conclusies. Om dat zo duidelijk mogelijk te maken schuiven we ook hier vrijmoedig aan bij de praattafel en vermelden onze bijdrage ingesprongen.

Aanhaling uit het praatprogramma Pauscast

…

Gespreksleider:

Arnold, je bent theoloog, en predikant in de Christelijke Gereformeerde Kerken, hoogleraar aan de protestantse universiteit, en sinds 13 november Theoloog der Nederlanden. Voordat we aan de vooruitblik naar het nieuwe jaar beginnen moeten we toch even hebben over die Christelijke Gereformeerde Kerken. Het is voor katholieken en anderen niet altijd te volgen maar een ding weet ik wel het ging daar in 2025 niet goed.

Huijgen:
Nee, dat klopt. Ik kan me ook voorstellen dat mensen het niet kunnen volgen. Ik zou ook niemand willen aanmoedigen om het te volgen. Gebed is welkom.

Waarom niet volgen, Arnold? Zó moeilijk is het toch niet, we komen er straks nog op terug. Ben je misschien bang dat het kerkelijk 'wangedrag' van een deel van je kerken in een helder licht komt te staan en zal blijken dat ook jouw onderstaande verhaal niet houdbaar is?

Maar we hebben het hier over een klein protestants kerkgenootschap van 65.000 leden waar een groot conflict gaande is. Nou, waar draait het om? Het is begonnen rond de grote thema's die ook onder katholieken wel bekend zijn, namelijk: mogen vrouwen als ambtsdragers dienen, en welke ruimte krijgen homoseksuelen. Er is besloten door opeenvolgende synodevergaderingen dat vrouwen niet worden toegelaten tot de ambten.

Volledigheidshalve, ook praktiserend homoseksueel gedrag werd afgewezen. Zij die samenleven mogen niet tot het Heilige Avondmaal worden toegelaten.

Maar er zijn plaatselijke kerken die uiteindelijk gezegd hebben: 'we krijgen dat niet meer uitgelegd, niet meer op basis van de Bijbel, en we krijgen het de context niet meer uitgelegd'. En die hebben toch vrouwen bevestigd.

Ook zijn er kerken die homoseksueel samenleven aanvaarden.
Is het eigenlijk niet een heel vreemde uitdrukking: 'we krijgen het niet meer uitgelegd'? Want de argumenten tegen vrouw-in-ambt en homoseksueel samenleven zijn al vele malen 'uitgelegd' vanuit de Heilige Schrift. Al eeuwen, en ook nog door de CGK synoden van de laatste 25 jaar. Het is dus geen kwestie van 'onvermogen iets uit te leggen' maar van niet willen aanvaarden! En vaak van een eigenzinnige fantasierijke exegese van Schrift gegevens. Zie bijvoorbeeld het artikel MV in Assen 2, click hier.
 

Uiteindelijk ontstaat er dan een stemming: hoe moeten we daar mee omgaan? De laatste synode heeft gezegd we weten het niet meer zo goed. En nu is er een beweging ontstaan vanuit de conservatieve, behoudende hoek: 'wij zoeken elkaar op'. En die vormen dus eigenlijk een nieuw kerkverband. Scheuren is wat protestanten heel veel hebben gedaan.

Nee Arnold, dit is een verkeerde voorstelling van zaken. De synode heeft geconstateerd dat inderdaad een heel aantal kerken de synodebesluiten rond genoemde thema's niet aanvaarden en hun eigen gang zijn gegaan. Er is onmiskenbaar sprake is van kerkelijke woordbreuk. Deze kerken zijn ook niet bereid ondanks een indringende oproep van de laatste synode zich van deze zonden te bekeren.

Vervolgens heeft de synode geconstateerd dat daarmee in het kerkverband een impasse is ontstaan en de kerken gevraagd hoe het nu verder moet.
En nu zijn er een aantal kerken die wél zich houden aan genomen besluiten en samen ook zo als 'oorspronkelijke CGK' verder willen. Dus niet breken met het verleden maar voortgaan op de aloude christelijke gereformeerde weg. Dus géén 'nieuw kerkverband'. [2]Als er gesproken moet worden van een 'nieuw kerkverband' dat is het die verzameling kerken waarin de vrouw-in-ambt is geaccepteerd en waarin homoseksuele relaties 'gewoon' zijn, wellicht in de toekomst met alle consequenties van homo'huwelijk', draagmoederschap, genderkeuzen, etc.
Dat is in kort bestek de kern waarom het draait.

Gespreksleider, glimlachend:
Heel vaak!

Huijgen:
De Christelijke Gereformeerde Kerken zijn eigenlijk de protestantse kerk, het kerkgenootschap dat het langst niet gescheurd is. Sinds 1892 is dat al bij elkaar. Deze scheuring lijkt me totaal onnodig. Dus waar ik kan, moedig ik mensen aan om te zeggen: 'laat je niet gek maken, doe niks vreemds'.

Even afgezien van je taalgebruik, wie is hier gek? Degenen die 'gewoon' verder willen op basis van Schrift, belijdenis, kerkorde en gezamenlijk genomen besluiten? In de gereformeerde lijn van de eeuwen? Óf degenen die niet van hun zondige weg zich willen bekeren, zie boven? En die zelfs de wereldlijke rechter inschakelden om hun vermeend gelijk af te dwingen?

Het antwoord mag duidelijk zijn.

Kijk, juist omdat het een relatief lange geschiedenis heeft is er diversiteit ontstaan. En ja, die diversiteit die lijkt mij een heel positief punt in de kerk. En niet iets om te zeggen, nu moeten we gaan scheuren.

'Diversiteit' is een modern cultureel begrip dat o.a. wordt toegepast om de meest bizarre zaken rond gender goed te praten. Eigenlijk beken je hier kleur: je aanvaardt praktijken die jouw kerken als geheel in synodale vergaderingen meerdere keren hebben afgewezen op basis van de Schrift. Wellicht ben je 'geïnfecteerd' door de zgn. 'breedte' van PKN die je universitair dient, een kerk waarin waarheid naast leugen gelijke rechten hebben.

Maar dat lijkt er helaas wel van te komen omdat een groep van enkele tientallen kerken zich waarschijnlijk opnieuw zal gaan organiseren. En dan moet de rest de wonden gaan likken. En ja, dit is allemaal energie die, ik denk, die hadden we ook beter kunnen besteden. 

Gespreksleider:

En dan moet jij gaan kiezen.

Huijgen:
Nou, ik kies dus niet. Het werkt dus met een kerk zo niet dat je kiest. Ik ben christelijk gereformeerd geboren, gedoopt. En ik blijf dus ook christelijk gereformeerd.

Arnold, spreekt hier onwaarheid: je hebt gekozen, zo bleek hierboven. En verlaat daarmee principieel je aloude geliefde CGK.

Gespreksleider:

Maar er gaat dus groep uit, en daar ga je niet mee?

Huijgen:

Nee, nee.

Gespreksleider:

Dus je blijft bij de …

Huijgen:

Jazeker, ik zou liever zien dat ze de beweging de andere kant op maken, dus dat de Christelijke Gereformeerde Kerken a.h.w. stroomopwaarts gaan, op de een of andere manier landen binnen de Protestantse Kerk in Nederland. Hetzelfde wens ik andere kleine denominaties toe. En dat is nog maar een vervolgstap. Want ik ben ook actief binnen het platform Rome-Reformatie en daarin bepleiten we, in welke vorm dan ook, maar toch een eenheid tussen de katholieke en protestantse kerken.

Hier komt dus opnieuw 'de rooms-katholieke aap uit de mouw'. We hebben daar in de vorige Kroniek ook al aandacht aan geschonken. In wezen wil je helemaal niet christelijk gereformeerd blijven maar 'in welke vorm dan ook' onderdeel worden van de roomse 'wereldkerk'.
 

Gespreksleider:

Er valt dus nog een hoop te doen in 2026

…

Nee, 'laat je niet gek maken', volg deze Theoloog der Nederlanden dus niet. Maar durf te kiezen voor de gereformeerde koers die Christelijke Gereformeerde kerken altijd hebben willen varen.