Ethiek

Kerkverband

Signalen

Bericht 1 van 1
 

Blijf Gereformeerd!

De synode van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt heeft in de  afgelopen maanden ingrijpende besluiten genomen o.a. inzake de  openstelling van de ambten voor vrouwen en de toenadering/eenwording  met de Nederlands Gereformeerde Kerken. De vraag voor velen is; Wat nu?

Plaatselijke gespreksgroepen met leden uit de DGK willen aan deze vraag aandacht geven. De groepen organiseren na de zomervakantie  een aantal infoavonden om zo met elkaar in gesprek te komen en door te  praten.

De bijeenkomsten zullen worden gehouden in de regio's Friesland,  Groningen, Zwolle, Hardenberg, Amersfoort en Rotterdam. Datum en  plaats kunt u de komende weken op deze site vinden.
 

LET OP: Al geplande avonden zijn door omstandigheden uitgesteld tot een naar te bepalen datum!

Initiatief voor Kerkelijke Eenheid



(Einde berichten)

 


SIGNALEN 12-11-16

RD 10/11/16
De voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland (VGKN) tellen 2235 leden. Dat zijn er 458 minder dan vorig jaar. Deze daling kwam vooral doordat de gemeente in Garderen, met 382 leden, uit het kerkverband stapte. De VGKN ontstonden in mei 2004 uit een aantal gereformeerde kerken dat niet mee wilde in de Protestantse Kerk in Nederland.

Uit een interview met de vooraanstaande ds. W. Smouter (NGK).
„Het is duidelijk dat onze kerken [NGK en GKv] zich in elkaars richting bewegen. Toch lag de gedachte aan hereniging bij ons soms gevoelig." Over het conflict in de jaren '60: Die 'kende een jarenlange aanloop en concentreerde zich rond de vraag of de Vrijmaking van 1944, waaruit de GKV voortkwamen, een daad van God was. Na de Open Brief van 31 oktober 1966, die onder meer bedoeld was als steun in de rug voor een geschorste predikant, sloeg de vlam in de pan.'
Op de Landelijke Vergadering (NGK) dient een voorstel dat predikanten straks over en weer kunnen voorgaan in beide kerken. Er zijn nu nog 'rare belemmeringen in de NGK. Zo moet een GKV-predikant afstand doen van zijn ambt voor hij een beroep kan aannemen naar een NGK-gemeente.() Het tegenover elkaar pal staan voor de waarheid zijn we kwijt. () De secularisatie dringt de kerk binnen en stelt ons heel andere vragen dan waarover het in het verleden ging.' ()
In de jaren zestig werden er in de GKv predikanten geschorst bij een centraal geleide ruzie. Dat komt nu niet meer voor. Maar ik zie dat in ons kleine kerkverband, met 30.000 leden en 90 predikanten, in de afgelopen jaren meer dan 10 procent van de predikanten is losgemaakt of om gewichtige redenen is ontslagen'.
Over homo en ambt: Er is geen breed draagvlak voor samenlevende homo-ambtsdragers. 'Maar het zit me dwars dat homoparen niet overal aan het avondmaal mogen. We zijn allemaal kinderen van God de Vader.' Het hart van de kerk ligt rond doop en avondmaal. Toegang tot de sacramenten is een verantwoordelijkheid van de plaatselijke gemeente.

ND 10/11/16
John Bolt, hoogleraar theologie aan Calvin Theological Seminary Grand Rapids over de verkiezing van Trump tot president USA.
Hij is niet enthousiast over Trump gezien zijn karaktergebreken, 'maar zijn verkiezing is niet het einde van de wereld.' Tegelijk is hij erg blij met de devote christen Mike Pence als vicepresident. 'Als calvinist neem ik mijn burgerplicht serieus, maar ik snap dat het dit keer niet mogelijk was om op een van beide kandidaten een positieve stem uit te brengen. Positief van Trump is: hij zal een conservatieve rechter benoemen in het Hooggerechtshof; zijn relatie met Israël niet vijandig als die van Obama die een deal sloot met Iran; meer banen creëren; hij wil een veilige grens met Mexico; en de huizenhoge verzekeringspremies door Obamacare terugdraaien.’

ND 09/11/16
Hoogleraar G.H. van Kooten (NT, Vroeg christendom, RU Groningen) trekt zich terug uit de raad van advies van Theologia Reformata, het wetenschappelijke tijdschrift van PKN/Gereformeerde Bond. De reden is dat ‘De GB de GTU mogelijk heeft gemaakt en dat is concurrentie voor de Protestantse Theologische Universiteit (PthU). 'De PKN is een brede volkskerk, die in relatie staat tot de cultuur. Dan is het logisch dat je studeert aan een openbare faculteit en de predikantsopleiding aan de PthU volgt.'
Oud-secretaris van PKN/GB J. van der Graaf is het hier niet mee eens en concludeert: 'Ik begrijp Van Kooten wel. Hij voelt zijn eigen positie in Groningen bedreigd worden.’

ND 08/11/16
De regiegroep GTU in zijn eindrapport: De theologische universiteiten in Apeldoorn en Kampen moeten daadwerkelijk en volledig samengaan in een nieuwe Gereformeerde Theologische Universiteit (GTU), die zich vestigt ‘aan de rand of in het buitengebied van Utrecht’. GTU wordt eigendom van een vereniging met 10 GKv leden, 10 CGK leden, NGK en PKN/GB elk 5 leden. Die benoemen samen een raad van toezicht van 5 leden die op hun beurt een tweehoofdig bestuur kiezen.
De landelijke kerkelijke vergaderingen van de GKv, CGK en de NGK moeten hier voor 1 april 2017 akkoord mee gaan. Begroting ongeveer 6 miljoen euro, 26 wetenschappelijke fte en 14 fte ondersteuning.

ND 07/11/16
Op de derde Nationale Synode in Dordrecht sprak o.a. ds. W. van ’t Spijker (CGK) over Johannes 17. Hij ziet drie verbonden: een verbond tussen Jezus en de Vader (met de Geest), tussen Jezus en de leerlingen, tussen christenen onderling. Zijn boodschap: De wereld kan alleen tot het inzicht komen dat God de wereld liefheeft als wij elkaar liefhebben.
De deelnemers zijn 'heel aardig voor elkaar' maar toch komt er één inhoudelijk punt wel twee keer bovendrijven. ‘Je bent één keer gedoopt. Dat is echt en dat blijft staan’, zegt een GKv-er. Maar 'de sfeer is ontspannen, liefdevol en saamhorig'.
'Het is tijd voor vervolgstappen'. In 2018 of 2019 wil de organisatie een verbond van kerken sluiten. Volgens GKv professor B. Kamphuis zijn ‘we’ definitief de vrijblijvendheid voorbij. ‘Drie keer is scheepsrecht. Nu we elkaar weer ontmoeten, willen we elkaar echt niet meer loslaten.’ 'Samen in de naam van Jezus, constateert ook Els van Dijk, directeur van de Evangelische Hogeschool in haar slotwoord'.

ND 06/11/16
In Visie, EO-blad bepleitte een orthodox-joodse rabbijn uit Jeruzalem, Chaim Eisen samenwerking tussen joden en christenen. Maar hij ziet Jezus wel op één lijn staan met andere grote rabbijnen. En iedere 'christen die hoopt een jood ervan te overtuigen dat Jezus de Messias is, ‘is iemand zonder respect’. Er moet rekening gehouden worden met misdaden die tegen Joden zijn gepleegd in WW2.
Maar ds. A. Verbree (GKv) benadrukt dat christenen zich tegenover joden niet schamen moeten voor het evangelie. En hij 'voelt er ook niets voor om, geboren in 1961, hoe dan ook zich schuldig te voelen vanwege de Godgeklaagde gruwelijkheden die de Joden in de Tweede Wereldoorlog zijn aangedaan en daarom tegenover Joden kunstmatig bescheiden te zijn.'

ND 05/11/16
Prof. G. Harinck, hoogleraar aan de TUK en VU in zijn column: Officiële publieke bijeenkomsten aan VU worden geopend met ‘Onze hulp is in naam des Heeren die hemel en aarde gemaakt heeft’, en besloten met ‘de naam des Heeren zij geprezen van nu aan tot in eeuwigheid’. Maar het probleem is dat zijn collega-hoogleraar aan de VU, Jacintha Ellers atheïst is en dit niet wil uitspreken. Ze stelt daarom voor zoiets als over 'een betere wereld en over verantwoordelijkheid' uit te spreken.
Harinck: 'Atheisten zijn zeldzaam en we moeten dus zuinig zijn op Jacintha.' En die christelijk formule uitspreken is een 'oefening' in diversiteit. Die is nodig om te leren aanvaarden 'want diversiteit is moeilijk en schuurt, doet pijn, ditmaal bij Jacintha'.
Oplossing is niet: 'de VU is eigenlijk geen plek voor atheïsten'. Bovendien 'die formules van de VU, ze zijn zo kwaad nog niet'. Denk net als 'Paulus op de Areopagus die aan filosofen uitlegt dat de belijdenis van God als schepper wil zeggen dat Hij het leven geeft aan alle mensen en dat Hij dichtbij is. Het is een inclusieve belijdenis: iedereen doet ertoe en Hij bekommert zich om iedereen.'
En zo dacht Harinck elke keer toen de formules klonken: 'Jacintha hoort er ook bij. Hij bekommert zich om andersdenkende collegae.'

Advertentie: 'Om jong talent een kans te bieden zich te ontplooien, en om onze nieuwsredactie vitaal en lerend te houden, zoekt het ND weer een journalistiek trainee (v/m), redactie buitenland'. Wat voor persoon?: 'Jij wilt het vak leren; je bent nieuwsgierig, onbevooroordeeld, intelligent, gretig, zorgvuldig en taalvaardig, een scherpzinnige waarnemer, een heldere denker, een boeiende verteller, een lenig sparrende team speler, een professionele kritiekgever, kunt incasseren'. Dat alles in christelijke geloofsverbondenheid.
En het ND is: 'Een schaamteloos christelijke krant die geen blad voor de mond neemt,  zuinig op lange traditie van degelijke, betrouwbare kwaliteitsjournalistiek, open, onbevangen, innovatief.'

ND 03/11/16
De Eerste Kamer wil dat het kabinet eenverdieners niet langer onevenredig zwaar belast. De motie van SGP met die strekking kreeg de steun van bijna de gehele oppositie.

De 'Nationale Synode' is een beweging die de dialoog tussen verschillende kerken wil bevorderen. In de stuurgroep zitten o.a. de PKN, de Remonstrantse Broederschap, de GKv, de CGK. Een verbond van deelnemende kerken (in 2018/19) zou moeten leiden tot uitwisseling van predikanten en deelname aan elkaars avondmaalsvieringen. Materiaal is beschikbaar om gemeenteleden uit verschillende kerken met elkaar te laten praten zodat ze vervolgens hun kerkenraad gaan vragen ook mee te doen met het verbond. Volgens De Fijter (PKN/GB) is ‘overal duidelijk geworden dat christenen samen moeten optrekken'. Er moet 'tastbare eenheid' komen. Wel zijn er nog wat probleempjes, bijvoorbeeld de vrijzinnigheid van het remonstrantse kerkgenootschap en is het credo van de NS 'te bleek'. Andries Knevel wil graag ook de RK hierbij, maar dat vindt zelfs De Fijter te vroeg. Hij wil een 'Protestants Katholieke Kerk in Nederland, naast de Rooms-Katholieke Kerk.’

ND 01/11/16
Met een gezamenlijke dans laten de leerlingen van christelijke basisschool De Rank en openbare basisschool De Pols in het Friese Tijnje zien dat ze in 2018 één fusieschool willen gaan vormen.

ND 29/10/16
De Nederlands Gereformeerde Kerken krijgen waarschijnlijk een permanente synode. Op de LV deze maand ligt dat voorstel op tafel.

ND 26/10/16
Domina Margriet Gosker is projectleider van de komende Reformatieherdenking. In de Reformatie gaat het om: 'Jouw eigen geloof doet ertoe, want God heeft jou lief.’ Ze heeft de Vrijmaking meegemaakt. Maar 'dat mensen met hetzelfde geloof niet meer met elkaar praten, klopt niet met het evangelie. Elkaar de maat nemen, elkaar beoordelen en veroordelen, dat wil ik niet.' De grote ontdekking tijdens de Reformatie was dat je genade krijgt van God.' Ze het meest uit naar de activiteit 'vrouwen in het protestantisme. () Zij heeft de kans gekregen om haar roeping te volgen, mede dankzij de Reformatie. De RK is nog lang zo ver niet. Dat komt om wat Luther schreef in Over de vrijheid van een Christenmens: je draagt zelf verantwoordelijkheid tegenover God, dus anderen kunnen niet voor jou bepalen wat je moet doen.' Dat vrouwen nu wel domina kunnen worden heeft 'ook te maken met een andere omgang met bepaalde Bijbelteksten, zoals die teksten waarin staat dat vrouwen moeten zwijgen in de samenkomst.'

ND 22/10/16
Uit een dubbelinterview over genezing met prof. dr. Stefan Paas (TUK/VU) en Evangelisch Werkverband-directeur Hans Maat.
Maat: ‘Ik hou me eenvoudig aan het gebod van Jezus om de zieken te genezen en mensen te bevrijden van demonen’. Paas: ‘Als de arts uitbehandeld is, is de Heilige Geest misschien ook wel uitbehandeld’. Maar hij wil 'met nadruk geen ‘streeptheoloog’ zijn, alsof de bijzondere Geestesgaven als genezing en profetie hooguit voorkwamen als ‘startmotor’ van de vroege kerk.'
Maat doet 'gewoon Jezus na' en legt mensen de handen op en ziet ze genezen: psychosomatische kwalen, ook tumoren. Paas vindt spreekt pas van bovennatuurlijk als hij (naar de roomse Lash) 'een konijn viool ziet spelen'. Wonderen kun je misschien in de toekomst gewoon verklaren.
Hoe moet je omgaan met mensen die niet genezen, ondanks gebeden? Maat: ‘Dat vind ik zelf ook ingewikkeld. In mijn naïviteit denk ik nu nog dat er maar weinigen zijn die krachtig en vol bewogenheid bidden voor zieken. Daar hangt het wel vanaf. Als meer mensen zich die gebedspraktijk toe-eigenen, gebeuren er meer wonderen. Dat is een wetmatigheid.’ Maar Paas: ‘Ik denk het niet. In Brazilië en Afrika wordt ontzettend veel gebeden, maar de mensen gaan gewoon dood.’

ND 20/10/16
Elke NGK dominee mag preken in een GKv kerk, als de vrijgemaakte kerk hem daartoe uitnodigt. Of dat ook voor vrouwelijke dominees geldt, hangt af van het besluit dat de GKv nemen over dat onderwerp, zo luidt een voorstel van de landelijke commissie Deputaten Kerkelijke Eenheid van de vrijgemaakte kerken. De commissie concludeert ook dat ‘in de praktijk van de NGK de binding aan de belijdenis steeds meer eenzelfde plek heeft gekregen als in de GKv’. De deputaten willen ervoor waken dat het gevoel bij de NGK ontstaat dat de GKv 'de macht overneemt’.

ND 18/10/16
In een jongerendienst GKv Hardenberg Baalderveld-Zuid (ds. A. Feijen) kon men via de smartphone reageren op stellingen, die vervolgens met een beamer op een scherm in de kerk werden geprojecteerd. De dominee reageerde daar dan op. Enthousiasme…!

Zeven kerken in Enschede schoven bij elkaar aan aan het Avondmaal: GKv, CGK en NGK.

ND 15/10/16
De CGK (73.000 leden) zijn met elkaar in relatietherapie geweest, volgens hun deputaten Eenheid Gereformeerde Belijders. De toenadering tot andere kerken zat in een ‘impasse’  doordat de CGK met elkaar als egeltjes samenleven. De 185 plaatselijke kerken vertrouwen elkaar slechts selectief. Niet elke dominee mag of wil preken in elke kerk. En daarom is er nu aandacht voor binnenkerkelijke eenheid. Want het gaat maar moeizaam met de CGK, zie de vorming van de GTU waarvoor CGK proberen te balanceren met de PKN/Bonders.
Een dierbare maat van CGK is ‘geestelijke herkenning’. Maar volgens ND-hoofdredacteuur Kuiper moeten CGK dominees die deze maat hooghouden eens met hun catechisanten praten en met onkerkelijke of moslimburen. 'En probeer het hén dan maar eens uit te leggen, met de Bijbel in de hand en in Jezus’ Naam.'

ND 13/10/16          
De Theologische Universiteit in Apeldoorn krijgt twee nieuwe hoogleraren: Arnold Huijgen en Maarten Kater, op resp. de vakgebieden systematische en praktische theologie.

De ministers Schippers (Volksgezondheid) en Van der Steur (Veiligheid en Justitie) maken een wet die stervenshulp biedt aan 'ouderen die vinden dat ze ‘klaar’ zijn met leven'. Het kabinet schuift het grondige advies van de commissie-Schnabel daarmee terzijde. Het kabinet 'ziet echter een groeiende groep mensen die meer regie over het eigen levenseinde wil door bijvoorbeeld verlies van onafhankelijkheid, eenzaamheid door onder meer het verlies van dierbaren, aftakeling en verlies van waardigheid.

Het nieuwe VVD-verkiezingsprogramma stelt dat ‘Iedereen de mogelijkheid moet hebben om zelf te kiezen voor een waardig levenseinde.’ D66 wilde dat altijd al vurig: 'Elke oudere moet de vrijheid hebben om zelf te bepalen hoe en wanneer hij of zij wil sterven.'

ND 12/10/16
De PKN wil bij de afsluitende oecumenische viering van het Reformatiejubileum op 31 oktober volgend jaar samenwerken met zo veel mogelijk verschillende kerken, inclusief  RK en de kleine gereformeerde kerken. Dat moet volgens PKN-synodevoorzitter Karin van den Broeke wel onder de ‘ambtelijke verantwoordelijkheid’ van de PKN.
De Hersteld Hervormde Kerk en de Gereformeerde Gemeenten zullen eigen herdenkingen organiseren.

Ds. W. van der Schee (GKv) is overgestapt naar de PKN. Hij heeft als docent kerkrecht gewerkt aan de TUK en was in 2014 afgevaardigde op de GS van de GKv. Hij kreeg na zijn losmaking geen beroep meer. Van der Schee is de derde vrijgemaakte predikant in korte tijd die naar de PKN gaat.

ND 07/10/16
Er zou een nieuwe, ‘voluit gereformeerde’ partij naast de SGP moeten komen, schrijft In het Spoor – het blad van zeer conservatieve staatkundig-gereformeerden. Reden: de SGP geeft teveel ruimte aan niet-gereformeerde godsdiensten. Eerder aanvaardde het SGP-bestuur dat óók als Nederland weer een christelijke natie wordt, andersgelovigen een gebouw mogen hebben om bijeen te komen. Wel mag de ‘dominantie’ van andere religies aan banden worden gelegd.  Megamoskeeën en gebedsoproepen blijft de SGP afwijzen.

Martijn Horsman (39) vertrekt per 1 januari 2017 als voorganger van Stroom (130 leden) Amsterdam, de inmiddels zelfstandige gemeente en niet (meer) gebonden aan de GKv. Ook het Kleiklooster in de Bijlmer en de PopUpKerk in Amsterdam-West gaan vanaf januari 2017 zelfstandig verder.

ND 04/10/16
Op een bijzondere manier werd Mathijs van Dijk in een dienst van GKv Zwolle-West gedoopt: ondergedompeld in de stadsgracht tegenover het kerkgebouw. Voorganger Jos Douma. In de dienst werden ook vier baby’s gedoopt – niet in de gracht.

ND 03/10/16
Godsdienstsocioloog Chris Janse wijst in De Saambinder, het blad van de Gereformeerde Gemeenten af dat lokale kerkenraden dominees uit andere kerkverbanden uitnodigen. Kerken daarin de vrije hand te geven ‘is volstrekt in strijd met het gereformeerd kerkrecht, een dergelijke praktijk leidt gemakkelijk tot een desintegratie van het kerkverband'. Hij noemt CGK en NGK waarin de verschillen alsmaar groter worden. ’Een kerk is geen uitzendbureau van predikanten, die op aanvraag ingezet kunnen worden’.

ND 01/10/16
Uit interview van Rien van den Berg met Willem Smouter NGK, voorzitter Ledenraad en voorzitter Raad van Toezicht EO.
De EO wil samen met andere christenen 'het verhaal van Jezus' vertellen. Smouter: ‘Dat is ook zo!’ Maar de net aangetreden nieuwe programmamaker, Tom Mikkers, zegt: 'de Bijbel is een mensenboek', en 'het zenboeddhisme is ook erg fijn', en 'het christendom is bepaald niet de enige waarheid'. De vraag is dan: 'Met wie vertel je welk verhaal dan nog?' Smouter: 'Er zijn delen van de kerk waar soms die woorden gekozen worden. Dat staat haaks op de EO missie. Als in een uitzending die toon klinkt, zijn we dus niet bezig met onze missie, maar met onze taak om de kerken te representeren.’ Echter interviewer: 'Maar er staat: met deze mensen gaan we onze missie vervullen.'

Column G. Harinck, hoogleraar aan de VU en de TUK.
Het is al lang geleden dat Harinck in zijn GKv de Tien Geboden heeft horen voorlezen. Wel allerlei alternatieven want 'geboden bekken niet lekker in een tijd waarin het accent in het christelijk geloof ligt op liefde en inclusiviteit'. Harinck is er niet gelukkig mee. Want 'het christendom is in forse mate een godsdienst van herdenken. () Het christelijk geloof is ingebed in de geschiedenis, maar al de vernieuwingspogingen rondom de Tien Geboden gaan daaraan voorbij.' Bij hem zitten de Tien Geboden nog wel in het hoofd, maar bij een jongere generatie niet. De verwijzing naar de band met die tekst wordt rap betekenisloos.'
Net als de discussie over de Nederlandse identiteit zoekt men 'met uitzondering van Kees van der Staaij de identiteit van de kerk in het heden, in homorechten, gelijkheid van man en vrouw, etcetera. Maar los van de geschiedenis – 1581, 1848 of 1917 – wordt zo’n ijkpunt betekenisloos. () Zou de kerk die niet put uit het heden, maar uit een boek dat 2000 jaar en ouder is, niet beter moeten weten?'

ND 30/09/16
Janneke de Leede is psycholoog, coach en trainer. In een gastcolumn zegt ze:
Bij haar thuis staat een devote Maria in de vensterbank. Ze zoekt al jaren in elke RK naar beelden van Maria. Want deze fascinerende vrouw intrigeert haar. Maar in de protestantse traditie is Maria vaak weggemoffeld en naar de achtergrond geschoven, vindt ze. Maria is toch 'de meest gezegende van alle vrouwen, vol van genade'? Dus: 'Ave Maria. Wees gegroet, Maria, vol van genade'. Maria moet dus een prominentere plaats in het protestantse (kerk)leven krijgen. 'Want Maria doet ertoe, als moeder van Jezus. () Zij gaf Hem het leven. () En zij geeft Hem aan ons door. Zij geeft haar Kind, haar Heer, aan mij.'
Als Maria weer haar plek krijgt 'is dat ook een belangrijke stap in de oecumene. Laten we beginnen met het invoeren van een speciale Mariazondag'.

ND 29/09/16
Conclusies uit een het onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Afbrokkeling van de grote kerken heeft ‘het toneel vrij gemaakt voor atheïsten en agnosten en een brede baaierd aan spirituele stromingen’. De secularisatie werkt door. 11% zegt het toe te juichen als de kerken verdwijnen.
33% vindt dat de overheid moet zorgen dat in elke plaats ten minste één kerkgebouw openblijft.
40% vindt dat zonder steun van kerken zwakke groepen in de samenleving aan hun lot worden overgelaten.
35% verricht vrijwilligerswerk (Kerkgangers 55 procent).
67% vindt dat religie zich moet beperken tot het privéleven.
75% vindt dat ‘politiek en godsdienst los van elkaar moeten staan’.
Velen zijn bezorgd over de ‘islamisering van Nederland’.

ND 28/09/16
‘Elke abortus is er één te veel’, volgens Ton Coenen nu, directeur van Rutgers Kenniscentrum Seksualiteit, voorhoede van de beweging vóór legalisatie van abortus. ’Natuurlijk willen ze bij Rutgers de Wet Afbreking Zwangerschap (1984) niet terugdraaien. En het feit dat de opvatting ‘abortus is moord’ nog springlevend is onder tieners (óók onder de niet-religieuzen, bleek uit hun eigen onderzoek), beschouwt het kenniscentrum als een ‘schrijnende situatie’.
Jaarlijks worden in Nederland ruim 30.000 kinderen geaborteerd. Maar hoofdredacteur Sjirk Kuijper vindt dat 'het niets en niemand helpt als mensen zich op de rechterstoel van de Allerhoogste plaatsen, en met juridische vonnisretoriek (‘Moord!’) de eigen rechtzinnigheid uitkramen.' Als ook voorstanders erkennen dat iedere abortus in feite een verlies is 'opent dat perspectieven', denkt hij. Oplossing is: 'zorg, liefde, complete voorlichting en goede hulpverlening'.

ND 26/09/16
Met de verkoop van het ’t Gbouw in Zwolle 'kussen de GKv twintig jaar recente geschiedenis vaarwel'. Het markeert ongeveer 'de overgang van een gesloten ‘ware’ kerk naar een opener gemeenschap: hé Nederlands-gereformeerden, hallo Protestantse Kerk in Nederland', volgens journalist Gerard ter Horst.
Van de organisaties in het Gbouw zijn er van de elf nog zes over. Die verhuizen naar een nieuw en anoniem pand aan de rand van van Zwolle-Oost. Een vingerwijzing?, vraagt hij zich af.

ND 23/09/16
De stichting Geloofsgesprekken wil christenen uit verschillende kerken met elkaar in gesprek brengen over het geloof, zodat ze elkaar herkennen en erkennen als één in Christus. Ze zoeken mensen die in de eigen woonplaats geloofsgesprekken willen leiden. Het gaat niet om theologische discussies maar uitwisseling van wat in je hart en je leven speelt. Ontdekken: 'die ander zoekt dezelfde dingen als ik.’ Dus niet over verschillen tussen christenen en kerken pratn. En omdat het niet gaat om je eigen gemeente alleen zit er 'een extra verrassingselement' in.

SIGNALEN 29-10-16

Kerkbode Noorden25/06/16
Ds. K. Batteau schrijft over de binding in de GKv aan de 3 FvE. Hij zegt daarin o.m.: … "we leven nu in een tijdperk waarin we een terugkeer zien van de vrije, 'niet-dogmatische' persoon in Nederland. Iedereen kiest zijn of haar eigen weg. 'Ik wil zelf kiezen wat ik wil geloven.'"
Batteau merkt ook een reactie op het verleden van de GKv. Symbool voor dat verleden is prof. J. Kamphuis (1921-2011). "Hij speelde een grote rol als een van de leiders van de 'binnenverbanders,' die opkwamen voor het gezag van de belijdenisgeschriften, tegenover de 'buitenverbanders' (de huidige NGK), die los­ser omgingen met deze belijdenisgeschriften. Op dit ogenblik zien we een sterke reactie onder de oudere maar ook de jongere genera­tie in de GKv tegen de manier waarop Kamp­huis theologie beoefende en leiding gaf in de kerken. () Het idee is: de GKv werden te veel een 'dogmatisch' bolwerk, in plaats van een liefde­volle gemeenschap waar Gods genade in Jezus werd gepreekt".
Daarvan getuigt het nieuwe bindingsformulier: "dat heeft niet al­leen een mildere toonzetting, maar de manier waarop de binding van ambtsdragers met de belijdenissen wordt gepresenteerd is ook min­der streng, minder massief en onverbiddelijk van karakter." Ds. Batteau vraagt zich af: "Krijgt de ambtsdrager hier te veel ruimte om afte wijken van wat de belijdenis­sen werkelijk zeggen?".
Batteau wil herontdekking en waardering van het werk van wijlen Kamphuis want hij was "treffend in zijn kritiek en sterk in zijn waardering van de leer van de Schrift. () Wat we op dit ogenblik nodig hebben is niet minder, maar meer dogmatiek in de kerken."

Kees Heek (57) is de nieu­we directeur/bestuurder van de Gereformeerde Scholen Groep (GSG) bestaande uit alle 9 vestigingen in de drie Noordelijke provincies. Heek over de gereformeerde identiteit:
"Leerkrachten moeten het christen­zijn uitstralen, dat moet eraf spatten. De teams moeten veel aandacht voor de leerlingen heb­ben en onze scholen moeten kwaliteit leveren. Daarnaast moeten we inspelen op de verande­ringen in de maatschappij om ons heen. Om dat te bereiken werken bij de GSG overtuigde en betrokken gelovigen die zelf drager zijn van de identiteit, deze belichamen en uitdragen. De leerkrachten stemmen in met onze iden­titeit, leren jongeren hoe ze op grond van de Bijbel kunnen denken en handelen in verschil­lende gebieden van het leven en tonen passie om zelf ook bij te dragen aan de verdere vor­ming van de identiteit van de scholen."
Maar kunnen baptistische docenten hierbij worden betrokken? Heek: "Iedereen die onze grondslag van harte onderschrijft en wil uitdragen is welkom. We zoeken bezielde professionals".

GKv Kerkbode Midden 27/05/16
Ds. H.J. Visser pleit voor een eerder toelaten van kinderen tot het Avondmaal. De dominee kijkt met enige jaloersheid naar de praktijk in roomse kerk waar al op jonge leef­tijd kinderen (7, 8 jaar) hun eerste communie doen.
Jongere kinderen kunnen al wel begrijpen waar het om gaat. "Als ze een periode van onderwijs heb­ben gehad en weten waar het over gaat? Laat ze dan tegen de pubertijd zelf kiezen of ze deel willen nemen of niet. Het kan een belangrijke steun in de rug zijn om ook in de roerige jaren te mogen weten, dat je door het ge­loof deel hebt aan Jezus Christus." Zo krijgen jongeren "het gevoel niet langer als tweede­rangs te worden beschouwd".
GKv Kerkbode Noorden 11/06/16
Classis Stadskanaal 12 mei: De kerk van Winschoten heeft het komend jaar 15 gezamenlijke erediensten met de CGK. Beide kerkenraden hebben uitgesproken verder te willen met het onderlinge contact. In Stadskanaal zullen vanaf deze zomer de middagdiensten altijd gezamenlijke diensten zijn van GKv en CGK. Maar de Oosterkadekerk (CGK) doet daar voorlopig nog niet aan mee.

Ds. C.C. den Hertog (CGK) vertrekt van Surhuisterveen naar GKv/CGK Nijmegen. Wat zijn de voordelen van zo'n combi-kerk?':
"Samenwerking is voor mij veel meer een opdracht, omdat het niet zo zijn mag, dat het lichaam van Christus gescheiden is. Ons land kent een geschiede­nis van vele, vele kerkscheuringen. Sommige nodig, andere iets minder nodig. Voor mij is het de vraag of we ons bestaansrecht tegenover elkaar kunnen blijven ontlenen aan een ge­schiedenis, waarvan we vandaag ook wel zien dat daar veel menselijk en onheilig vuur bij is geweest."
"Het getuigenis tot de wereld om ons heen wordt grondig gehinderd door onze gelijkheb­berigheid. Niet ieder verschil van inzicht is ook direct kerk-scheidend. Sterker zelfs: slechts heel weinig verschillen zouden dat mogen zijn. () Kerkscheidend kun­nen volgens mij slechts die zaken zijn die het hart van het Evangelie raken: de leer van de Drie-eenheid, de leer aangaande Christus en daaruit voortkomend: de rechtvaardiging uit het geloof alleen en het besef dat wij als men­sen radicaal en totaal op Gods ontferming zijn aangewezen. () Hangt er een waas van vermoeidheid over de kerken omdat we het onvoldoende aandurven om te luisteren en te zoeken naar andere kerken?"

GKv Kerkbode Midden 13/05/16
Mr. E. Bos beschouwt de vraag of in de GKv vrouwen nu al tot diaken kunnen worden verkozen. Zijn conclusie: "Het benoemen van zusters tot diaken is thans mogelijk, ook al is dit niet ex­pliciet door de laatste synode uitge­sproken. Er ligt, kerkrechtelijk gezien, dus geen belemmering. () Voor benoeming in de ambten van ouderling of predikant ligt het moeilijker vanwege het door de synode genoemde verschil in verantwoordelijkheden tussen man­nen en vrouwen en de daarmee sa­menhangende onduidelijkheid."
Classis Noord-­Brabant/Limburg 03/03/16 
In Brunssum-Treebeek zijn veel interkerkelijke diaconale projecten, o.a. met asielzoe­kers. "Op deze manier wordt het kerk­zijn in Brunssum gezamenlijk vormge­ven. In samenwerking met de Baptistengemeente en het Le­ger des Hells, de Alphacursus gestart. Hiervoor hebben zich 17 kandidaten aangemeld."
In Maastricht denken GKv en NGK na hoe tot één gemeente samengevoegd te kun­nen worden.
In ja­nuari 2016 is in Eindhoven gezamenlijk Avondmaal gevierd met CGK en NGK.
In 's Hertogen­bosch hebben gemeenteleden bezwaar aangetekend tegen het proces van sa­mensprekingen met de NGK en een bijeenkomst belegd.

GKv Kerkbode 10/06/16
Drie kerken in Dronten, NGK, CGK en GKv Dronten-Zuid gaan intensiever samenwerken. Ds. R. van den Berg (GKv): "Jezus roept ons op om de eenheid te zoeken. Naar zijn stem hebben we geluisterd, en in zijn lief­de hebben we elkaar gevonden."

GKv HAARLEM
Fonteinkerk
zondag 12 juni 2016
09:30 u.: dienst
zondag 19 juni 2016.
09:30 u.: dienst

CGKv IJMUIDEN
Petrakerk
zondag 19 juni 2016
10:00 u.: drs A. Knevel
17:00 u.: ds G.W: Kroeze

GKv AMSTELVEEN
zondag 12 juni 2016
10:30 u.: dienst
zondag 19 juni2016
10:30 u.: dienst

AMSTERDAM-CENTRUM
zondag 12juni 2016
10:00 u.: dienst
zondag 19 juni 2016
10:00 u.: dienst

Classis Alkmaar-Haarlem 16 maart 2016: O.a.: "Er is bezwaar tegen het be­sluit van Haarlem om geen middag­diensten meer te houden. Dat be­zwaar zal worden beoordeeld door de deskundigen die de classis heeft aangewezen."

Classis Utrecht 3 maart 2016: GKv Nieuwe­gein wil verder met CGK/­NGK Nieuwegein als kerk van Christus. Deputaten Kerkelijke Eenheid en de classis zijn akkoord. 
Kerk­grenzen tussen de kerken van Utrecht (C, Utrecht-N/W, Utrecht-LR) worden nog gehandhaafd, maar een kerkenraad kan hier­van afwijken indien nodig.

Onderweg 28/05/16
Homoseksualiteit is een centraal thema is op de CRC-synode in Noord-Amerika, die op 8 juni begon. Er zijn veel bezwaren tegen een com­missierapport over de kerkelijke omgang met het homo'huwelijk'. Zestien clas­ses vinden de conclusies van het rapport te genuanceerd en sommige willen de definitie van het huwelijk in de KO aanscherpen. De classis Arizona vraagt 'seksu­eel verkeer alleen binnen het huwelijk van man en vrouw' als confessioneel te erkennen.

Wordt Vervolgd nr 6 juni 2016
In de Disney-film Frozen (2013) trouwde de hoofdrolspeelster, prinses Elsa niet gewoon met een prins. De boodschap van de film luidde dat je jezelf moet accepteren zoals je bent. Disney werkt nu aan een vervolg. Homorechtenorganisaties roepen de film­producent op om Elsa daadwerkelijk uit de kast te laten komen. 'Een kinderfilm met een personage dat zich voelt aangetrokken tot iemand van hetzelfde geslacht, zal je kinderen niet in homo's veran­deren maar hun leren dat liefde talloze gedaantes aanneemt', denk men.

GKv Kerkbode 30/04/16
Ds. J. Kuiper: "Veel plaatselijke kerken hebben tegen­woordig hun eigen belijdenis. Die heet een visiedocument en geeft weer waar de plaatselijke kerk voor staat. Vaak gaat zo'n visie over de omgang met mensen. "Wat moet je ermee als je in je visie zegt dat betrokkenheid op elkaar heel belangrijk is, maar er in de praktijk van het drukke leven van 2016 bijna niets van terechtkomt? Of dat het pastoraat aan de gemeente teruggegeven is, maar de gemeente komt in meerderheid daarvoor niet in beweging? Dan gaan die grote woor­den tegen je werken."
Mensen die hier op 'afknappen' wijst Kuiper op wat volgens hem de kern van kerkzijn is: "de viering van de gemeen­schap met Christus in het avondmaal. Een belijdenis op zich: je voegen in die grote schare van mensen die etend en drinkend uiting geven aan hun ver­trouwen op de Heer van de kerk. Dat bewaart voor cynisme en geeft hoop."

HHK Kerkblad 17/03/16
Dr. P. de Vries recenseert de dissertatie van dr. A. van Langeveld over prof. C. Veenhof: 'In het klimaat van het absolute'. "Naarmate het absolute in de Gereformeerde Kerken Vrij­gemaakt steeds zwaarder werd aangezet, kreeg Veenhof steeds meer bezwaren. () Kritiek op de belij­denis was voor hem geoorloofd, als men maar aan de kern ervan vasthield. Veenhof is uitgegroeid tot de geestelijke vader van de Nederlandse Gereformeerde Kerken. () Van Langevelds "waardering voor de latere Veenhof is overduidelijk". Volgens De Vries ademt de sfeer in de NGK "nog altijd de geest van Veenhof: trouw aan de Schrift en de kernpunten van de belijdenis met veel ruimte voor verschil in opvatting.
De Vries heeft zijn vragen. Weliswaar heeft de kerkvisie die de vroegere GKv hem "nooit en in geen enkel opzicht kunnen bekoren. () Het exclusivisme dat eruit spreekt, kan ik niet verenigen met de belijdenis dat Christus wereldwijd in eenheid van het ware geloof Zijn kerk vergadert. Kerkelijk exclusivisme verdraagt zich niet met een godsvrucht die niet alleen de kenmerken van de ware kerk (en die openbaren zich in Gods vrijmacht waar Hij dat wil) maar ook van de ware christen benadrukt. Dat Veenhof daar­mee vastliep en dat men inmiddels in de Gereformeerde Ker­ken Vrijgemaakt daarop terugkomt, acht ik winst." Maar, "als buitenstaander [van de NGK] vallen zij bij mij niet op door hun trouw aan de Schrift en de kernpunten van de belijdenis. Dat moet ik in toenemende mate ook van de GKv zeggen." Hij denkt aan: "… de erkenning van het volstrekte gezag van de Schrift in historisch en ook leerstellig en ethisch opzicht, aan de ernst van de eeuwigheid, aan het centraal stellen van wet en Evangelie, zonde en genade in de prediking en aan het feit dat een christen allereerst een pelgrim is op aarde. Een mens die zich alleen rechtvaardig voor God weet op grond van de hem in Christus geschonken en door de Heilige Geest verzegelde vrijspraak in Christus." Bevinding als in het klimaat van de Nadere Reformatie ziet De Vries "maar weinig en in de kerken waarvan hij [Veenhof] de geestelijke vader werd zo goed als in het geheel niet."

Mens en Samenleving: Communicatie 02/06/16
Tijdens de inhuldiging van Koning Willem-Alexander op 30 april 2013, legde Lutz Jacobi in het Fries (de tweede landstaal) de belofte af. De meeste parlementariërs zeiden: "Zo waarlijk helpe mij God almachtig," of "Dat beloof ik." Maar de Friezin zei "Dat ûnthjit ik". Velen dachten dat Jacobi zei: "Dat vertik ik," maar ze zei juist dat ze het beloofde.

Bewaar het Pand 24/03/16
Ds. P. Roos neemt waar dat velen het een belangrijk punt vinden dat waarnemers uit de GKV op de meerdere kerkelijke vergaderingen van de CGK stemrecht krijgen. Het argument: omgekeerd hebben leden van de CGK ook stemrecht op de vergaderingen van de GKV.
Maar de predikant ziet in de GKV allerlei signalen van verwijdering van de Schrift. Hij denkt aan vrouwen op de kansels; de samensmelting met de NGK; het voornemen dat buitenlandse kerken hebben om te breken met de GKv door hun toenemende vrijzinnigheid. Volgens ds. Roos voelen "velen onder ons zich in het nauw gedre­ven door dit punt [stemrecht] op de agenda van classes en Synode. () En eigenlijk weten we het allemaal wel. We zijn zelf verdeeld. Horen we echt bij elkaar? Wat bindt ons aan elkaar? Maar er zijn toch onderlinge afspraken en be­loften? Zijn we met elkaar eerlijk en gaan we eerlijk met elkaar om? Hier kan alleen Gods Geest uitkomst bieden. Eerlijkheid kan zijn dat we allen in de schuld komen voor de Heere. Het kan ook zijn dat we een werkelijke keus doen. Welke kant willen we op? "Linksom ofrechtsom? () Onder ons worden openlijk geen bepaal­de signalen waargenomen om te breken met de leer der Reformatie. () Onderhuids zijn die tekenen er wel, over de hele breedte van onze kerken." En de GKv?: "Deze kerken, tot voor kort wel zuiver Gereformeerd, staan op de tweesprong. Hun lot heeft sowieso te maken met het onze. () We hebben elkaar niets te verwijten. Voor beide geldt: Keert weder, gij afkerige kinderen en Ik zal uw afkeringen genezen (Jer.3).
 


SIGNALEN 15-10-16

De Wekker 30/09/16
Over de CGK gemeente in Emmeloord, de hoofdstad van de Noordoostpolder: Voor hun kerkgebouw werd de eerste steen gelegd door ds. G. Visser op 14 juni 1952. Vanaf deze tijd is er sprake van contacten tussen de GKv en de CGK. Tussen 1963 en 1969 werden de contacten moeilijker. Vanaf 1970 werden de contacten voortgezet met de NGK. In 1972 ondertekenden beide gemeenten de verklaring van eenparig gevoelen. Maar tot volledige eenheid is het niet gekomen.

GKv Kerkbode Noorden 1/10/16
Ds. J. Kuiper heeft gevoelens van onbehagen als het gaat om MV in de kerk. Hij herinnert aan het synodebesluit van Ede dat sprak van verschillende verant­woordelijkheden voor mannen en vrouwen. Maar 'wie die weg opgaat, komt op een pad vol voetangels en klemmen: gaat je ingebakken mannelijk superioriteitsgevoel je parten spelen?' De predikant ontwaart ook 'een bovenschriftuurlijke binding' als een kerkenraad het niet goed vindt dat een predikant zijn standpunt vóór de vrouw in het ambt niet mag ventileren.

Ds. A.H. Driest evalueert het huisbezoek. Hij herinnert aan een uitspraak van prof. E.A. de Boer dat 'onderling pastoraat niet bestaat'. Pastoraat hoort bij de ouderling: 'Toch is dit laatste een gedachte die vandaag niet sterk leeft. Geen wonder dat daarmee de ouderling die regelmatig de wijk ingaat op z'n retour is. Tot schade van de kerk. Het individuele pastoraat van de ouderling laat zich niet vervangen door het opzetten van een kring van gemeenteleden die die zorg overnemen. Dit pastoraat vraagt nu juist om die individuele herderlijke zorg van de ouderling.'

In de kerk van Haren kost het steeds meer moeite om de vacatures voor het ambt vervuld te krijgen, m.n. door de werkdruk van mannen: in veel gezinnen werken beide partners; men­sen willen zich niet voor vier jaar binden; de eisen van de gemeente zijn toegenomen. Daarom heeft men nu pastorale werkers in de gemeente naast ouderlingen en diakenen (MV) die een stuk werk en verantwoording van de ouderling overnemen. Het gaat om zorg en aandacht voor en gebed met en troosten van kerkleden. De ouder­ling houdt contact met de pastorale werkers en gaat, waar nodig, zelf een bezoek afleggen. Conclusie van een ouderling daar: 'De wereld om ons heen verandert, ook in de kerk kan men niet meer de oude vormen van vroeger handhaven.'

OnderWeg 01/10/16
Het blad constateert: De nieuwe kerkorde van de GKv spreekt er niet expliciet over hoe het jaarlijkse huis­bezoek moet worden ingericht. In de praktijk zijn er daarom steeds minder jaar­lijkse huisbezoeken.

Op 31 oktober is het 50 jaar geleden dat de Open Brief aan de Tehuisgemeente verscheen en aanleiding werd tot het ontstaan van de NGK. Maar die breuk is in vergaande mate geheeld en dat wordt op zondag 30 oktober op diverse plaatsen gevierd door gezamenlijke kerkdienst (soms) met Avondmaal vieren: in En­schede, IJsselmuiden, in Haarlem/Heemstede.

NGK Groningen (Tehuis-gemeente) en NGK Utrecht hebben besloten dat homoseksuele gemeenteleden met een relatie 'in liefde en trouw' ambtsdrager kunnen worden.

Peter Wieringa (vroeger GKv, nu landelijk adviseur missionair werk in de NGK) bedenkt een 'praktijkvoorbeeld van kerkverlating'. 'Machteld had een veeleisende moeder. Als ze als kind de tafel had gedekt, legde moeder nog even alle bestek goed recht. Als ze een 7,7 kreeg voor een toets, was de reactie: 'Heb je misschien niet genoeg geleerd?' Volgens Wieringa: 'In de kerk werd dit nog versterkt door het benadrukken dat we 'in zonde ontvangen en geboren zijn en geneigd tot alle kwaad'. We doen nooit iets helemaal goed. Altijd die zonde ..'. Zijn oplossing: begrip voelen en tonen voor Machteld. En: de echte God vindt Machteld geweldig!

GKv kerkbode Midden 30/09/16
Classis Hardenberg 2 juni 2016: …Heemse overweegt haar predikanten bij de avondmaalsdiensten in Clara Feyoena Heem in te zetten die eerder door de PKN werden belegd. In verschillende classis­gemeentes bestaat de mogelijkheid voor gasten van buiten de GKv, om het avondmaal mee te vieren. De classis heeft geen bezwaren tegen het bedienen van het sacrament in dergelijke zorginstellin­gen.

Onderweg 17/09/16
GKv Utrecht-Noord/West (Opstandingskerk) bevestigt als eerste GKv-gemeente enkele vrouwelijke gemeenteleden als ambtsdrager.

GKv Kerkbode Midden 16/09/16
Heerco Walinga probeert de specifieke identiteit van de GKv te achterhalen. Standpunten m.b.t. liturgische vormgeving, evolutie, homoseksualiteit, M/V in de kerk, gasten aan het avondmaal, het bepaalt allemaal niet de identiteit van deze kerk. Wat onderscheidt dan wel? Volgens Walinga: 'Dat we die vraagstukken niet uit de weg gaan () en in de tijd die er is tot de Jongste Dag, na willen denken over die lastige vragen.' Willen leren, dat is het! 'Vraagstukken? Problemen? Ethische kwesties? GKv-ers slaan dan de Bijbel open en stropen de mouwen op.'

Classis Amersfoort 2 juni 2016: … De vergadering stemt van harte in met de toelating van br K. van Bekkum tot predikant. Van Bek­kum ondertekent het bindingsfor­mulier voor predikanten binnen de classis Amersfoort, en is daarmee predikant van Amersfoort-West geworden.

Op voorstel van de kerk van Leusden gaat de classis bezig met een pio­nier voor het werk onder 18- tot 30-jarigen aanstellen.

Classis Amsterdam 2 juni 2016: … De 'mogelijk­heden van verbinding' (ambtelijk en sacramenteel) van GKv met Po­pUpKerk en Kleiklooster worden besproken. Deputaten Gemeentestichtingsprojecten mel­den dat de begeleiding moederkerk A'-dam-C zwaar belast. De fi­nanciering vanuit de kerken is in een afronden­de fase. De projecten hebben wel christelijke presentie opgeleverd in de Bijlmer, in een wijk in Amstelveen en onder kunstenaars, maar geen nieuwe kerken. 'Het feit dat jarenlan­ge financiële ondersteuning uit de GKv niet geleid heeft tot nieuwe christelijke gemeenten die verlangen naar aansluiting bij de GKv zal als een pijnlijke constatering verdragen moe­ten worden'. [zie voor opvattingen die in m.n. de 'PopUpKerk' leven: Veranderd geloof, rubriek Rond de Schrift].

Classis Noord­Brabant/Limburg 12 mei 2016: … Na de zomer zullen GKv en NGK in Maastricht nog wel twee zelfstandige kerken zijn, maar er worden samen pastorale kringen gevormd en de erediensten worden gezamenlijk gehouden.
Iedere zon­dag bezoekt een aantal mensen uit het Midden-Oosten de gemeente. Samen wordt gezocht naar een vorm om gemeente te zijn. In het jeugdwerk wordt meer en meer samengewerkt met de Bap­tistengemeente.

GKv Dronten-Zuid heeft Gerry Bos-Kaptein aange­steld als pastoraal werker. Zij studeert theologie aan de TUK.

OnderWeg 3/09/16
Stroom Amsterdam, vroeger dochterkerk van Ooster­parkkerk (GKv), is een zelfstandige gemeente geworden. In 2012 stuitte verzelf­standiging binnen het GKv-kerkverband op een protest van 43 GKv-predikanten omdat vrouwen leidinggevende posities vervullen bij Stroom en er afstand genomen wordt van de belij­denisgeschriften, onder meer op het punt van de doop. Maar sinds 1 januari jl. is Stroom formeel een zelfstandige gemeente buiten de GKv en op 10 juli is het leiderschapsteam van Stroom door de kerkenraad van GKv Oosterparkkerk ingezegend. Voorganger Martijn Horsman. De mogelijke relatie met de GKv wordt onderzocht.
Er wordt ook gewerkt aan verzelfstandiging van Kleiklooster en Popupkerk per eind 2016.

De GKv synode Meppel krijgt te maken met een bezwaarschrift tegen het oordeel van PS Zuid-Holland uit 2015, dat 'er ruimte is voor de vraag of de Bijbel iets zegt over homoseksuele relaties van liefde en trouw' en dat er reden is om 'terughoudend te zijn in tuchtmaatregelen wanneer over het antwoord op deze vraag (nog) geen duidelijkheid bestaat'. In een beleidsnotitie van KR GKv Rotterdam-Oost wordt erkend dat de Bijbel negatief spreekt over homoseksuele handelingen, maar ook gesignaleerd dat toegewijde kerkleden met een ho­moseksuele relatie zich vaak niet herkennen in de in de Bijbel beschreven praktijk en er in de GKv verdeeld­heid over homoseksualiteit is. Daarom wil men samenlevende homo's als lid aanvaarden en met hen het avondmaal vieren.

OnderWeg 11/06/16
Ds. Evert Jan Hempenius (55) gaat over naar de PKN. Zijn losmaking van Barneveld (2012) leidde niet tot een verbintenis met een nieuwe gemeente. De predikant motiveert zijn stap met: 'In de GKv is onvoldoende draagvlak' voor zijn prediking te ervaren. Hij signaleert dat in zijn contacten met diverse gemeenten het persoonlijke geloof, de invulling van de prediking en de catechese nauwelijks meer ter sprake kwamen. Hij ziet dat als tekenen dat de GKv in een 'diepe geestelijke crisis' verkeren.'

Emeritus hoogleraar dr. B. Kamphuis (TUK): We moeten stoppen met het zingen van ons volkslied in/na kerkdiensten. Dat past niet bij 'de katholiciteit van de kerk'. Zijn voornaamste argument: we zitten met al die vluchtelingen en asylzoekers niet meer samen als Nederlanders in de kerk.  

GKv Kerkbode Noorden 3/9/16
GKv Oosterkerk in Groningen heeft in een drietal jeugddiensten het thema Verbondenheid aan de orde gesteld. In de laatste dienst vroegen jongeren aan gemeenteleden waar zij zich in de kerk aan ergeren. De vorm 'leenden' ze van een populair TV praatprogramma: De Wereld Draait Doorrrrrrrrrrrr. En 'omdat alle standpunten en ergernissen zo allemaal met een knipoog op tafel kwamen, werd iedereen impliciet uitgenodigd zichzelf te relativeren.'

GKv Kerkbode Midden 15/7/16
Drs. P. Houtman maakt een momentopname van het debat Schepping en Evolutie in De Nieuwe Koers. Hij schrijft o.m.: 'DNA-onderzoek wijst uit dat het le­ven geleidelijk is ontstaan en dat alle levensvormen door afstamming aan elkaar verwant zijn, terwijl Genesis 1 spreekt van aparte scheppingsdaden van God, in het bijzonder als het om de mens gaat.' En 'prak­tisch eenstemmig is de mening dat de evolutietheorie als geheel zo solide is dat ze geaccepteerd moet worden. Het creationisme is een natuurweten­schappelijke theorie en volgt als zodanig niet zonder meer uit de Bijbel. Christenwetenschappers verklaren in koor dat evolutie niet in strijd is met het (hun) geloof in God.'

Robert Plomp (PKN/GB) doet in zijn boek Nederlander met de Nederlanders een oproep om geen aanstoot te geven aan de mensen met ideeën die achterhaald zijn op het gebied van homo­seksualiteit, wetenschap en vrouwelijke leiders in de kerk. Vanuit zijn missionaire verlangen wil deze gereformeerde bonder aansluiten bij de cultuur.

GKv Kerkbode Noorden 2/4/16
Ds. A. van der Sloot beschouwt 'kerkelijke verandering in historisch perspectief'. Hij roert o.m. de verhouding tussen FRCA (Australië) en GKv aan en vraagt zich af of Rom. 14 over de zwakken en sterken, wel voldoende in rekening is gebracht. Conclusie: 'Daar zijn we niet sterk in geweest!' Is er wel waardering geweest voor meningen die de jouwe niet zijn? Was het niet meer: 'elkaar weerleggen of bestrijden en elkaar wat in een hoekje zetten dan wel elkaar negeren? Haakte mee als gevolg daarvan zelfs prof. dr. J. Douma niet af?'
De predikant wil dat de GKv meer luistert naar het buitenland en ook naar PKN/GB die zorgen uit over de GKv.

Er is een symposium geweest over 'krimpende kerken' (Praktijkcentrum GKv). Wat krenten uit de pap.
Er moeten geloofsgesprekken worden gevoerd tussen jong en oud. Herbronnen is daarbij heel belangrijk, volgens emeritus hoogleraar dr. M. te Velde: het Woord steeds opnieuw doordenken. En niet bang zijn voor experimenten zoals we dat vroeger waren. En als het niet is geslaagd, is dat dan erg?
Zo experimenteert GKv Enschede-Zuid met twee morgendiensten om de diversiteit binnen de gemeente te behagen.
En je moet 'uit je comfortzone komen' (Praktijkcentrum).
Te Velde wees er verder op dat 'de nadruk op de zelfstandigheid van de plaatselijke kerk een valkuil kan zijn. Is het niet beter naar presbyteriaans kerkmodel het accent op de regio met zijn preekplekken te leggen?
De Roest drong aan niet te snel kleine gemeenten op te heffen. In het NT telden deze ook hooguit 40 leden.

GKv Kerkbode Midden 26/8/16
Classis Harderwijk 12 mei 2016: Ds H. Hoksbergen van Putten is ziek; beterschap is niet op korte termijn te verwachten. Ds. E.J. Hempenius kon­digt aan per 1 juli de GKv te gaan verlaten.

Classis Utrecht 19 mei en 7 juni 2016: … Ds G. Roorda van Zeist-De Bilt stopt met zijn werk als predikant. De classis geeft hem op zijn verzoek preekbevoegdheid, zodat het preekrooster van de kerk van Zeist-De Bilt de komende tijd intact kan blijven.

Over een con­creet voorstel van ds Kruiger en ds Bouma rondom lekenpreken wordt nog geen besluit genomen. Een extra classisvergadering wordt gehouden over de om­gang met elkaars meningen en standpunten.

Onderweg 23/1/16
De vraag van NGK Utrecht is welke wijn er voor het Avondmaal moet worden gebruikt, gezien het feit dat er ook kinderen aangaan. Oplossing: wijn zonder alcohol.

Van 17 tot en met 24 januari 2016 is de Landelijke Week van Gebed gehouden (Raad van Kerken in Nederland). Er wordt steeds vaker samengewerkt wordt met andere kerken. De CGK en de NGK in Eind­hoven bv organiseerden samen­komsten 'met katholieke, protestantse, gereformeerde en evangelische chris­tenen'. Echter NGK Doorn maakte een voorbehoud. Want insteek om samen de Vader, de Zoon en de heilige Geest te eren, 'is binnen de Raad van Kerken niet altijd bespreekbaar'. Maar ook dat werd opgelost: eerst naar eigen NGK dienst en daarna opgeroepen naar de oecumenische dienst te gaan.

Onderweg 9/7/16
De Ankergemeente (CGK/NGK) en de GKv in Nieuwegein hielden in de zomermaanden voor het eerst gezamenlijke kerkdiensten. Op 17 juli vierde men samen het avondmaal. Dat gebeurde op 26 juni ook door de GKv en NGK in Eindhoven.

Ds. E.C. Luth is met toestemming van de classis Groningen door de kerkenraad van de GKv Groningen-Noord-West afge­zet als predikant.

Onderweg 31/10/15
'Als je in Afrika opgroeit, leer je vanzelf om op God te ver­trouwen', zegt Ibrahim Abarshi, senior pastor van de Redee­med Christian Church of God (RCCG) in Amsterdam. God zei 15 jaar geleden tegen hem: "Ga naar Amsterdam." Hij ging, en God zei opnieuw: "Kom hier wonen en plant een kerk." Behalve zijn eigen gemeente begeleidt hij nu acht nieuwe kerk­plantingen. RCCG (30 gemeenten) is één van de snelst groeiende kerken in Nederland. De predikant: 'We zijn dankbaar voor de zendelingen die honderd jaar ge­leden het evangelie naar Afrika brachten, maar we zien dat het evangelie nu nagenoeg verdwenen is in Europa, daarom zenden wij nu kerkplanters vanuit Nigeria naar Europa, om het evangelie terug te brengen en Gods ko­ninkrijk te verkondigen.()
Nederlandse christenen zijn geseculari­seerd in hun denken en daarom krachteloos. Jullie kerkdien­sten zijn monotoon en slaapverwekkend - de gemeenteleden zijn toeschouwers in plaats van actief betrokken aanbidders. Het zijn formele bijeenkomsten waar over God gepraat wordt alsof Hij er niet zelf bij is, of niet in staat om iets te doen. Het zijn geen levensveranderende gemeenschappen.'

Onderweg 19/3/16
GKv Ommen-West introduceert ambtsdrager in opleiding, aio, een soort stagiair.
De in de jaren zestig in Enschede uitgesproken schorsing en afzetting van acht ambtsdragers, waaronder de predikan­ten C. Bakker en O. Mooiweer, zijn opgeheven, meldt GKv Enschede-Noord mede namens de GKv Enschede-­Oost.

Ds. J. Plantinga (69) heeft zich onttrokken aan de NGK uit verontrusting over diverse ontwikkelingen in deze kerk zoals de vrouw in het ambt en de omgang met homoseksualiteit. Zijn bezwaren spitsen zich toe op de pre­diking, waarin zijns inziens Gods oordeel niet of nauwelijks ter sprake komt. Ook wordt de alverzoening getolereerd.

GKv Kerkbode 30/7/16
Het College van Bestuur van de TU Kampen heeft dr. Leon van den Broeke(1966) benoemd tot universitair docent Kerkrecht. Van den Broeke (PKN) doceerde vanaf 2007 Kerkrecht, sinds 2013 Religie, Recht en Samenleving/Kerkrecht aan de Faculteit Godgeleerdheid aan de Vrije Universiteit te Am­sterdam. Daarnaast is hij sinds 2011 gastdocent aan de Bijzondere Faculteit Kerkelijk Recht, Katholieke Universiteit Leuven, België.

GKv Kerkbode Midden 5/8/16
De classis Hattem (12/5/6) stemt niet in met de broeders die bezwa­ar maakten tegen gezamenlijke middagkerkdiensten met de NGK.

De classis keurt verdere samenwerking tussen de CGK, GKv, NGK in Dronten goed. De verwachting is dat ook GKv Dronten-noord zich op af­zienbare termijn bij het proces zal aansluiten.

Onderweg 6/8/16
Artikel B36.1 KO GKv geeft aan dat de kerken­raad 'als regel' de gemeente twee keer per zondag bijeenroept Kunnen leden die één keer komen ambtsdrager worden?
GKv Zuidlaren besloot: 'Bij de talstelling van ambtsdragers zul­len de criteria die in de Bijbel voorko­men in 1 Timoteüs 3 en Titus 1, gebruikt worden. Iemand die de gewoonte heeft om op zondag eenmaal naar de kerk gegaan, kan op tal worden gezet. Tenzij die eenmalige kerkgang een uiting is van een gebrek aan toewijding en trouw. Het gebrek aan toewijding en trouw is in dat geval zichtbaar in zijn hele functioneren in de gemeente.'

De ledenvergadering van het Steunpunt Kerkenwerk (SKW) van de GKv heeft de statuten ge­wijzigd: CGK en de NGK kunnen zich op voet van gelijkwaardigheid met de GKv bij het Steunpunt aan te sluiten. (SKW adviseert en ondersteunt kerken bij personeelsbeleid, materiële en financiële zaken, ANBI en kerkelijk bestuur.)

De synode van de Reformed Church in the United States (RCUS, 4.000 leden, 50 gemeenten) zal de ban­den met de GKv verbreken, tenzij de GKv-synode volgend jaar bekering laat zien van de huidige koers van 'deforma­tie'. Bezwaren: vrouw in het ambt, homosek­sualiteit, hermeneutische opvattingen aan de TUK, verwerping schepping in 6x24 uur.

GKv Kerkbode 1/4/16
Classis Harderwijk 11 februari 2016: De algemene tendens t.a.v. het toelaten van gasten aan het avondmaal is dat de verantwoorde­lijkheid bij de gasten gelegd wordt. Indien mo­gelijk heeft een kerkenraadslid een persoonlijk gesprek, waarna besloten wordt over toelating. Als een gast in eigen kerk gerechtigd is aan te gaan en instemt met de apostolische geloofsbelijdenis, wordt hij over het algemeen toegelaten tot het avondmaal.

Nader Bekeken 6/6/16
Hoe wil dr. A.J. Plaisier, voormalig scriba PKN de protestantse verdeeldheid aanpakken? Hij taxeert die anders dan de breuk tussen Rome en de Reformatie. Dat is 'de grote breuk. De versplintering daarna slaat werkelijk nergens op. Die is een grof schandaal.' Dus een worden, maar niet zoals in het langdurige Samen-op-Weg. 'We moeten nu andere modellen ge­bruiken. Een koepel van kerken is snel haalbaar. Zo word je bekender met elkaar, kun je naar elkaar toegroeien en presentie vormgeven - van onderaf. Uit zo'n federatie kan voortvloeien dat je op een gegeven moment zegt: "Nu even doorpakken, dan zijn we over vijf jaar institutioneel een".

Onderweg 25/6/16
Hoofdredacteur A.P. de Boer heeft ook zijn gedachten over fusies van de protestanten. Sinds zijn EO-jaren en New Wine conferenties heeft hij open ogen voor hervormde en gereformeerde broeders elders.
'Toch knarst het bij mij als ik NGK'ers en GKv'ers onbekommerd hoor roepen dat we 'natuurlijk' over een paar jaar met zijn allen in de PKN zitten.' Predikantenruil, prima. Maar het probleem is wel de vrijzinnigheid in de PKN.  'Verontruste predikanten die daarheen verkassen, daar snap ik dus echt niks van'.

GKv Kerkbode Midden 24/6/16
Classis Ommen 21 apri/2016: … De classis heeft in overleg met de classis Har­denberg besloten te stoppen met het laten bezorgen van vijf exemplaren van het Nederlands Dagblad in het Röpke Zweersziekenhuis te Harden­berg. Er zijn ook digitale moge­lijkheden van nieuwsvoorziening beschikbaar zijn. En het wordt ook geen taak van de classis geacht...
 


SIGNALEN 01-10-16

ND 18/06/16

De kleine gereformeerde basisschool in Houten was met negentig leerlingen een van de honderd veelal christelijke scholen die op termijn hadden moeten sluiten, als staatssecretaris Sander Dekker zijn in januari gepresenteerde plannen had doorgezet. Maar Dekker heeft zijn plannen gewijzigd. En nu mag deze (te) kleine school blijven bestaan evenals de helft van de 25 gereformeerde basisscholen in West-Nederland die te weinig leerlingen hebben.
Een moeder ziet voor haar kinderen vooral voordelen van kleine scholen: ‘De leerkrachten kennen alle kinderen van de school, de kinderen worden



Aanmelden GRATIS nieuwsbrief

Naam:
E-mail:



printen

mailen

De synodalen achterna 4

opgewekt verder dus maar!


D.J. Bolt
11-05-13

 

We zagen de vorige keer hoe prof. dr. G. Harinck enthousiast de ontwikkelingen in de richting van de synodalen verwelkomt. Wij vrijgemaakten zijn in de kerkelijke wereld

oliemannetje, kerkelijke proeftuin, prima ballerina geworden en laten daarmee de omringende kerkelijke middelmaat ver onder ons. Bij ons gebeurt het!
Maar wie hoog staat kan diep te vallen. De trotse voorgangerrol is niet voor altijd gewaarborgd. En daarom vraagt Harinck zich toch enigszins bezorgd af of zijn kerken nog steeds die hoge onderscheidingen waarmaken: "Dat moeten de volgende twee verhalen uitwijzen".
Die verhalen zijn van prof. dr. M. te Velde en dr. K. van Bekkum, beiden docenten aan de vrijgemaakte theologisch universiteit. Kunnen en willen deze collegae de hoge vlucht van Harincks visioen meemaken of roepen ze hem en de kerken vanachter de synodalen vandaan?
We willen in deze en de volgende aflevering kennisnemen van hetgeen deze broeders als coreferenten te berde brachten op de presentatie van dr. Dekkers boek De doorgaande revolutie.

 

Te Veldes toespraak

 

Onder de titel Reactie op G. Dekker, De doorgaande revolutie sprak prof. dr. M. te Velde de bijeenkomst toe. We laten zijn toespraak hieronder in extenso cursief volgen[1] en nemen weer de vrijheid het verhaal af en toe van (niet-cursief) commentaar en vragen te voorzien[2].

 

Te Velde

Emoties


Welke lezersreactie is er beoogd met het boek dat vanmiddag hier gepresenteerd is?

Aan de voorpubliciteit en in de wandelgangen was het al te zien: dit boek doet een beroep op de nodige primaire emoties.


-          De één roept: Hoera!

-          De ander: Foei!

-          Een derde: Jammer!

-          Of: Natuurlijk! Vanzelfsprekend!

-          Of: Verbluffend!

-          Of: Zie je wel!


Dat emotionele heeft mee z’n achtergrond in de vrijgemaakte geschiedenis van de jaren 1945-1990. Je zou kunnen zeggen dat de vrijgemaakten door hun optreden min of meer om een boek als dit gevraagd hebben. Tot begin jaren 1990 hebben we de ontwikkelingen in de GKS nauwlettend gevolgd. Regelmatig hebben we een veroordelende vinger uitgestoken naar alles wat we daar zagen verschuiven en veranderen. Let wel, er is heel veel werk van gemaakt om geestelijk en theologisch de ontwikkelingen ‘bij de buren’ te peilen en te duiden. Wij hebben ons daar niet met een Jantje van leiden afgemaakt. Uit onze kring zijn er grondige bijdragen geleverd aan de debatten over Schriftgezag en verzoening bijvoorbeeld. Dat was een noodzakelijk en waardevol opkomen voor de gezonde Bijbelse leer, waar ik me geen moment voor schaam. Daar is het ook mee aan te danken dat veel vrijgemaakten die in de jaren 60-80 hun kerkelijke opvoeding en opleiding hebben gehad, goed thuis zijn in de Schrift en in de leer van de kerk en hartelijk gelovige christenen zijn.


Geheel mee eens. Dat is de kern van de kritiek van vrijgemaakte zijde (geweest) op de ontwikkelingen in de synodale kerken. Het ging om de Schrift en haar gezag, om de gezonde Bijbelse leer. De kern ervan was en is: hoe zie je de Bijbel? Als een verzameling vrome getuigenissen van lang vervlogen tijden waar uiteraard zeer respectvol mee moet worden omgegaan en waar je veel van kunt leren? Óf als het levende Woord van de drie-enige God dat in wet en evangelie alles te zeggen heeft in onze concrete leven hier en nu en dus gehoorzaamd moet worden. Visionaire predikanten en hoogleraren in onze kerken zagen de consequenties van talrijke opvattingen die veld wonnen in de synodale kerken en zij bleven waarschuwen.


Te Velde

Intussen hebben we soms te veel van buitenaf, vanuit een tegen-over-positie gereageerd. En hebben we ons te weinig verdiept in de culturele en kerkelijke realiteit waarin de GKS hun weg moesten bepalen. Voorbeelden: liedboek, positie van de vrouw, landelijke dienstenorganisatie, benutten van menswetenschappen, begrip voor hermeneutische vragen.
Wij konden reageren vanuit de luxe van een kleine, krachtig georganiseerde gemeenschap met een grote mate van isolement en ‘zuiverheid’.


Na het duidelijke heldere begin bekruipt ons nu het gevoel dat wat met de ene hand royaal werd gegeven met de andere schielijk weer wordt teruggenomen. We zijn niet 'christelijk betrokken' geweest kennelijk en hebben geoordeeld over zaken waar we op een afstand van hadden gehoord maar de klepel niet goed wisten te hangen. De voorbeelden die dat zouden moeten illustreren klinken bovendien niet echt geruststellend. Want stuk voor stuk zijn de onderwerpen, hoewel van verschillend gewicht, ook nu nog zeer actueel. Neem het Liedboek voor de kerken, het is toch echt duidelijk gemaakt door verschillende gereformeerden dat er in dit praisebook ook veel ongereformeerde en vrijzinnige liederen in  voorkomen[3]? En dat de lijn die met dit Liedboek is ingezet krachtig is voortgezet in het nieuwe Liedboek waar werkelijk alles aan zijn godsdienstige en religieuze trekken moet komen? Of het nu gereformeerden zijn of iets-is-sten.
En de 'vrouw in het ambt'? Werden (en worden) er geen Schriftuurlijke tegenantwoorden gegeven op de algehele openstelling van de ambten in de synodale kerken? Rijdt Te Velde hier aan het begin van zijn toespraak al op het Harinck/Dekker spoor van culturele realiteit met zijn 'begrip voor hermeneutische vragen'? Komt dit voort uit zijn tijdens de synode van Harderwijk getoonde relativisme t.a.v. dit onderwerp?[4]
En is een naar de Schrift genormeerde opstelling afhankelijk van "de luxe" van onze relatief kleine kerkverband? Die eerdere geroemde uitspraken waar Te Velde "zich geen moment voor schaamt" zijn toch niet afhankelijk van de omvang van de kerken?
Vreemd.

Te Velde

En dus hebben we uitspraken gedaan die vooral zwart wit en antithetisch waren en anderen in de consequenties dreven.
Ook over aspecten die niet allemaal evenveel de kern van het gezonde geloof raakten.
Of waarin we theologisch te snelle oplossingen gaven. Soms deden we  te weinig recht aan reële vragen van de praktijk waarvoor óók de GKv na verloop van tijd kwamen te staan. Wie niet op tijd de rechte christelijke gematigdheid betracht, loopt het risico van een onbescheidenheid die vroeger of later wordt afgestraft. Als het liedboek een baken in zee wordt en het meedoen aan de Nederlandse Raad van Kerken en zo voort, dan kan het bovendien vervolgens in eigen kring een sjibbolet worden en veel te veel eer krijgen in het bepalen van de identiteit. Dus keren in dit boek voor een deel onze verwijten aan ‘de synodalen’ uit de jaren 1970-1990 op ons eigen hoofd terug. We zullen het maar even verdragen. Met de emoties die daar bij horen.


Zwart wit, antithetisch, in consequentie drijven, theologische 'fast food', toe maar. Hier staat een wel erg deemoedige en schuldbewuste voorman van onze kerken. Is het niet nodig om zulke zurige oprispingen over onze recente kerkgeschiedenis op z'n minst wat meer te onderbouwen?
Te Velde noemt wel een paar voorbeelden maar die nodigen nu niet direct uit tot adhesiebetuiging. Het Liedboek, zie boven. En de Raad van Kerken? Meedoen daaraan hebben we altijd gezien als beoefening van een valse oecumene: geloofseenheid suggereren boven diepe kerkelijke verdeeldheid. Dat is toch niet anders in deze tijd? Wat hebben gereformeerden te zoeken in een Raad waarin uiterst links en vrijzinnig, rooms en iets-isme participeren? Waar zijn we elkaar kwijtgeraakt?


Te Velde

De verschillende emoties zullen ook bepalend zijn voor de ontvangst van het boek m.n. in de vrijgemaakte kerken, denk ik. Mijn verwachting is dat het vooral zal worden gelezen door die mensen die zelf de periode 1970-2010 (of een groot deel daarvan) actief hebben meegemaakt. De feiten in dit boek zijn voor hen niet nieuw. Bijna alle analyses en duidingen hebben ze ooit wel voorbij zien komen of zelf al eens gemaakt. Maar het is voor hen misschien interessant om al die losse stukjes hier bij elkaar te zien en nog eens tegen het licht te houden. Ze zullen het daaruit gewonnen inzicht een plekje geven in hun positiebepaling in het kerkelijk leven van vandaag. Intussen worden koers en beleid in de GKv weinig gestuurd door de vraag welke overeenkomsten er kunnen zijn met de synodaal-gereformeerde kerken van voorheen. Het denken vanuit zo’n anti-identiteit is niet sterk meer. Het gaat nu vooral om de vraag hoe ontwikkelingen, beleid, besluiten, vormgeving in de kerken zich verhouden tot de Schrift, de gereformeerde traditie en de context van vandaag. Er is onder invloed van de grote uitdagingen van de (kort gezegd) postchristendom-situatie en van de informatie-tsunami een groter gereformeerd hermeneutisch besef gegroeid En dat leidt tot bredere doordenking. Dat is overigens ook de lijn waar de auteur voor pleit in het slothoofdstuk, blz. 136: ‘het licht van het Evangelie laten schijnen’.


Een tijdlang is inderdaad de vergelijking met de GKS wel een belangrijke methode van positie bepalen geweest. Maar dat is al minstens twintig jaar voorbij. Hoe we ons verhouden tot bevindelijken en vooral tot evangelischen is intussen veel belangrijker.


Een paar observaties.
Het is positief dat prof. Te Velde de door Dekker geregistreerde zaken niet ontkent. Integendeel, "we hebben al die genoemde feiten al eens zien langsgekomen", constateert hij. Dat betekent dat Dekker zijn werk nauwkeurig heeft gedaan en zijn waarnemingen betrouwbaar zijn, ondanks de gebreken die aan het onderzoek kleven. Daar hebben we dus in elk geval geen verschil van mening over.
Ook lijkt het mooi om ons met Te Velde bezig te houden met "de vraag hoe ontwikkelingen, beleid, besluiten, vormgeving in de kerken zich verhouden tot de Schrift, de gereformeerde traditie en de context van vandaag."
Toch krijg je een unheimisch gevoel. Want wordt ook hier weer niet afbreuk gedaan aan de in eerste instantie fors inzette waardering voor ons gereformeerde verleden? Als ging het toen om ons af te zetten, te anti-identificeren van onze kerkzijn t.o.v. de synodale kerken. De identiteit van onze kerken zou niet zo zeer bepaald zijn door de Schrift en de gereformeerde belijdenis maar door ons te positioneren als antipool van de synodale kerkgemeenschap.


Hoe komt het dat die anti-identiteit tussen synodalen en vrijgemaakten nu, twintig jaar na De stille revolutie nog maar weinig meer zegt? Je moet toch als gereformeerde welhaast een instinctmatige afkeer voelen bij de grondige afbraak van het gereformeerde geloof en leven dat heeft plaatsgevonden in de synodale kerken? Dan is het toch vreemd dat er haast verontschuldigingen worden gericht aan deze gemeenschap?   


Wat ook opvalt is dat prof. Te Velde hier weer de drieslag Schrift, gereformeerde traditie en huidige context noemt. Dat klinkt heel gereformeerd. We geloven immers dat de Schrift zeggenschap heeft over het volle leven, dus over de traditie/de kerk en de contekst/de leefwereld. Maar we hebben zijn gedachte  eerder zien uitgewerkt in een powerpoint plaatje. Hij heeft deze  toegelicht in referaten die hij in den lande heeft gehouden.[5].

 





Nadert Te Velde hiermee  niet de ideeën van Harinck en Dekker waarin de cultuur van onze moderne leefwereld in belangrijke mate de inhoud van het christelijk geloof en leven bepaalt? Niet de Schrift is daarin alles bepalend voor de antwoorden op onze vragen maar deze zijn het resultaat van een wisselwerking tussen drie min of meer gelijkwaardige polen. De Heilige Geest werkt die door het Woord maar tegelijk ook rechtstreeks in de kerk en door cultuur. Is de driehoekplaatje van Te Velde eigenlijk niet een fraaie illustratie van de derde invalshoek van Dekker in navolging van Bonhoeffer? 


Echter wij hebben altijd de basis van onze overtuigingen en ons handelen principieel verwoord met 'staan op Schrift en belijdenis'. Sola Scriptura! Dat is toch wat anders en geeft toch uiteindelijk veel meer vaste grond aan ons bestaan dan bovenstaande circeldriehoek?
Prof. Te Velde verwijst in dit verband naar het laatste hoofdstuk van het boek waar Dekker 'het Evangelisch licht' wil laten schijnen. Maar is  dát hoofdstuk met de daarin aanbevolen 'derde invalshoek' nu juist niet een rietstaf die de hand doorboort? Zouden we het er niet eerst eens met elkaar over moeten hebben wat de inhoud van Evangelie is voordat we in de armen van Dekker vallen? Want het Evangelie van genade en verzoening is juist in de kerken waar Dekker een exponent van is (was), tot een dode letter geworden, ja het Evangelie van de Gekruisigde werd daar luidruchtig en ongestraft veracht[6].


Natuurlijk moet je op een boekbespreking geen banvloeken rondslingeren en violen van toorn uitgieten. Maar er mag toch wel iets te merken zijn van het grote verdriet en ook verontwaardiging dat in de grote gereformeerde synodale kerkgemeenschap het evangelie van onze Here Jezus Christus zo in de grond en tot in de grond is afgebroken.
We bekommeren ons in deze dagen in allerlei missionaire activiteiten om de van God vervreemde mens. Hier en daar resulteert dat in kleine gemeenschappen van enkele tientallen leden. Tegelijk is daar een (inmiddels in de PKN opgegane) kerkgemeenschap die schuldig staat aan continue stroom van vele tienduizenden kerkverlaters per jaar. Mede omdat er een evangelie gebracht wordt waar je niet van kunt leven en ook niet bij kunt sterven.
Dat moet ten diepste onze houding t.o.v. deze kerken bepalen, lijkt me. Een diep verdriet en bewogenheid met schapen die valse herders hebben. Maar daar is niet veel van te merken in dit gedeelte van Te Veldes toespraak.


Te Velde


Inhoud van het boek


Maar nu over de inhoud van het boek van dr. Dekker. Hem komt veel dank toe voor het verzamelen en gestructureerd presenteren van zo veel materiaal. Hij zet ons daarmee aan het denken en we laten ons graag door hem uitdagen.


Ik stip vier punten aan:


-          Inzichten

-          ‘Revolutie’

-          Methode

-          Leer en geloof
 

1.    Inzicht gevend


Het boek levert inzichten op die niet nieuw, maar wel van belang zijn. Twee punten noem ik:


-          De invloed van ontwikkelingen in de actuele cultuur is groot, vooral wanneer er nauwelijks meer bolwerkgroepen bestaan. Vroeger spraken we van de cultuur ‘die ons omringt’. Nu zijn we ons ervan bewust dat die cultuur ook óns denken, doen en laten doortrekt. Dat is trouwens iets van alle tijden: geloof en kerk zijn niet boventijdelijk, maar historisch bepaald en weerspiegelen de eigen tijd en cultuur.  We leven in een gemengde werkelijkheid, ook in de kerk. In een sterk verlangen naar puurheid hebben we dat wel eens vergeten.


Dit klinkt wel heel erg Bonhoeffer/Dekker/Harinck. Om het in de deftige taal te zeggen waar Harinck zich in zijn toespraak van bediende:

"Een belangrijke stelling in het godsdienstsociologisch werk van Gerard Dekker is dat kerk en religie mede bepaald worden door de culturele context waarin zij bestaan. Mede bepaald: kerk en religie gaan niet in de cultuur op en ze zijn er ook niet toe te reduceren, maar ze kunnen zich er evenmin aan onttrekken en worden er in sterkere mate door gestempeld dan in de kerken en onder gelovigen veelal wordt beseft."
Ontdaan van krullen en kronkels staat hier ongeveer hetzelfde m.i.. Harinck krijgt hier een eerste antwoord en kan voorlopig gerust zijn.

De vraag kan gesteld worden of het werkelijk waar is dat we ons nú pas bewust zijn dat "de cultuur ook ons denken, doen en laten doortrekt". Is dat niet een tikkeltje arrogant? Want hoe intensief hebben vroegere voorgangers ons niet geconfronteerd met de (afvallige) cultuur van hun dagen. Terwijl ze midden in de wereld stonden, niet met een boekje in een hoekje kropen, waren ze bezig met de vragen van de tijd te beantwoorden bij het licht van de Schrift en boden weerstand tegen ongeloof en revolutie in velerlei vormen. Verraadt Te Veldes zinnetje 'dat er nauwelijks meer 'bolwerkgroepen zijn' niet, dat er op een breed front gecapituleerd is voor 'de cultuurwereld' waardoor inderdaad haar invloed onstuitbaar bezig is de geesten te beïnvloeden? We zagen dat ook al in de toespraak van Harinck. Als je de muren slecht moet je niet verwonderd staan over het succes van aanvallende vijandelijke horden.   

 

Te Velde
 

-          Van huis uit hebben we altijd gelet op de verschillen met ‘de synodalen’.  Dekker benadrukt de gezamenlijke herkomst van GKS en GKV uit de neocalvinistische traditie. Die wordt gekenmerkt o.a. door de wil om bewust en concreet te geloven en kerk te zijn, in rapport met de eigentijdse samenleving. Geen twee werelden dus. En verder de wil om lastige vragen op te pakken en een levensbeschouwelijke visie te ontwikkelen.

Goed om van zulke waarnemingen te leren.


Zeker, de synodalen hadden onze volle belangstelling. Dat is natuurlijk in het geheel geen wonder. Samen hadden we onder hetzelfde Woord gezeten en het Avondmaal gevierd. De scheur liep dwars door vele families en gezinnen. Het deed pijn, gaf veel verdriet, we weten het uit ervaring. Het verlangen naar een nieuwe eenheid bleef maar werd steeds meer onbereikbaar door de ontwikkelingen in de GKs.

En ook was er "de wil om bewust en concreet te geloven en kerk te zijn, in rapport met de eigentijdse samenleving". Geen twee werelden. Inderdaad, wie herinnert zich niet de brochure van J.P. de Vries van het Nederlands Dagblad getiteld Het leven is één!?
Gereformeerden leven niet in een geestelijke wereld van zondagse kerkdiensten en een doordeweekse andere wereld, als het goed is. Gods Woord is er voor zeven dagen en 24 uur. Leer en leven dienen met elkaar in overeenstemming te zijn. Vergelijk ook de bijna hartstochtelijke inspanning om al onze kinderen gereformeerd, d.w.z. Schriftuurlijk onderwijs te geven, de grote inspanning om in het politieke bedrijf de Schrift en de gereformeerde belijdenis de koers te laten bepalen.
Maar bedoelt prof. Te Velde dat ook met die 'ene wereld'? Is dat de ene wereld van Bonhoeffer waarin er geen principieel verschil meer is met de kerk? Er zijn toch in Bijbelse zin wél twee 'werelden'? De wereld van de draak en die van de vrouw? Die van Gods kerk en die van de valse kerk gesteund door wereldse machten?
Of is 'in rapport met deze tijd' die antithese geheel versleten?
 

Te Velde


‘Revolutie’


Opvallend is het woord ‘revolutie’ in de titel van het boek. Het lijkt me dat een socioloog in neutrale termen van een evolutie kan spreken. Hij zal het zeker niet als reformatie willen aanduiden wanneer hij de ontwikkelingen in een geloofsgemeenschap beschrijft. Maar waarom dan wel dat woord ‘revolutie’? Is het een zeker eerherstel voor de ‘synodalen’? Is het een steun in de rug voor nieuwe vrijgemaakten en voor bezwaarde groepen in de GKv? Is het een waarschuwing om op de oude paden terug te keren?


Het is een beetje flauw om socioloog Dekker het woord revolutie te ontzeggen. Het betekent immers niets anders dan ommekeer, op z'n kop zetten. Het boek De stille revolutie toonde uitvoerig aan dat daar sprake van was in de GKs. Harinck toonde met verschillende citaten aan dat die typering breed werd onderschreven. Niemand die deze "diepgaande verandering"[7] met minder wilde duiden. Waarom zou je dan kritiek hebben op 'doorgaande revolutie' als je moet constateren dat de ontwikkeling in de GKv in dezelfde richting gaat?
In de korte reactie die volgde op het referaat bagatelliseerde prof. Dekker de titel: het was toch mooi gevonden als variant op de doorgaande reformatie. Ja, zo kun je je er van af maken. Maar het boek toont nu juist aan dat de ontwikkeling van de GKv in de lijn ligt van die van de GKs. Dat maakt de titel veelzeggend.

Dekkers boek bevestigt wat de van de GKv afgescheiden gereformeerden en verontrusten nu al jaren beweren. Maar nu 'hoor je het ook eens van iemand anders'.
Deze conclusie vormt overigens geen enkele aanleiding om er triomfantelijk over te doen. Integendeel, het doet diep verdriet dat deze doorgaande revolutie moest worden geconstateerd. Hoeveel oneer voor de Koning van de kerk, kerkverlating, kerkelijke ellende en verwijdering wordt er niet door veroorzaakt! Als Te Velde enigszins ironisch lijkt te vragen of het boek met zo'n titel een waarschuwing is om op de oude paden terug te keren, dan is ons antwoord volmondig ja en en bidden we daar vurig om.


Te Velde

Hoe dan ook, ik deel de gedachte dat de vrijgemaakte kerken werk moeten maken van een goed doordachte interactie met hun context. Dat ze daar mee bezig zijn is in dit boek ook her en der te vinden. In dat bezig zijn zie je (zoals altijd) sterke en minder sterke bijdragen en ontwikkelingen. Ik heb zelf in de voorbije tien jaar op allerlei plaatsen in het land gesproken over de vraag wat de kernen zijn van de bijbels-gereformeerde overtuiging en hoe we daar vandaag persoonlijk en kerkelijk vorm aan geven. Andere collega’s doen op andere wijze hetzelfde. Daarbij schuwen we de kritiek op wat we aan onderhuidse ontwikkelingen zien niet. We honoreren dat de kerk altijd in ontwikkeling en verandering is. Maar we toetsen die beweging wel zo goed mogelijk aan de Schrift.

Evenzo wordt in de preken die ik hoor een bijbels-gereformeerde weg gewezen voor geloven en leven. In besluiten van synodes, in een nieuwe kerkorde, in besluitvorming over de kerkelijke tucht klinkt de gereformeerde overtuiging duidelijk door. En ik ken veel predikanten en kerkmensen, maar ik kom daar geen omwenteling in tegen, geen afbraak van het gereformeerde geloof zoals het woord ‘revolutie’ dat suggereert. Wel punten waarover je bezorgd kunt zijn. En die ook niet vanzelf weer goed komen. Maar ik vind het woord revolutie hier misplaatst. Een aardige parallel met het boek uit 1992, maar het klopt gewoon niet, of we moeten het begrip revolutie herijken.

Daar komt bij dat ik bij het lezen dikwijls het gevoel kreeg dat dr. Dekker uniformiteit, consolidatie en vaste waarheden als het ‘normale’ beschouwt. Komt de kwalificatie ‘revolutie’ wellicht daar vandaan?

Jammer dat prof. Te Velde hier weer in de gebruikelijke typische 'genuanceerde' ontkenning schiet van wat er in onze kerken aan de hand is. We gaan dat hier nu niet aantonen, dat is op deze site al vele malen gedaan maar vragen: wat is er mis met eenheid ("uniformiteit"), vastheid ("consolidatie") en gereformeerde belijdenis en belijndheid ("vaste waarheden")?


Te Velde

Methode


Intussen is ‘De doorgaande revolutie’ methodisch gezien en in diverse onderdelen een nog al kwetsbaar boek:

  • Beperktheid van het gebruikte materiaal: vooral jaarverslagen in kerkelijke handboeken. Opvallend dat we geen informatie krijgen over de schrijvers daarvan: W.G. de Vries, P. Schelling, J.H. Kuiper. Zij schreven kronieken en voegden er hier en daar hun commentaar aan toe, voor wat de eerste twee betreft in de geest van het blad Nader Bekeken. Dat zegt toch wel iets.
     
  • Bovendien zijn er de nodige beschouwingen van deskundige auteurs uit de GKV over de kerkelijke ontwikkelingen, die we in het boek van dr. Dekker missen. Er ontbreekt dus een flink stuk van het discours dat bij dit onderwerp relevant is. Beperktheid van de vraagstelling: overeenkomsten, nauwelijks verschillen => eenzijdige selectie, er blijkt mij te weinig nieuwsgierigheid naar punten waarin de hypothese mogelijk niet klopt of genuanceerd moet worden. 
     
  • De geest waarin mensen spreken en besluiten nemen, de overtuiging waarmee, de richting waarin de kerken zich bewegen komen niet in beeld. Die zijn ook niet zo maar te onderzoeken natuurlijk. Maar ik merk weinig van besef bij de auteur dat hij zich juist hierom op glad ijs begeeft. Daarin is er een fundamenteel verschil met het boek uit 1992.

In ons eerder commentaar op het onderzoek van Dekker hebben we ook tamelijk ingrijpende kritiek geleverd op het systematische en wetenschappelijke niveau van zijn werk. Maar tegelijk ook de conclusie getrokken, zoals Te Velde dat hiervoor ook deed, dat er weinig valt af te dingen op de zaken die hij waarnam en op de conclusies door hem getrokken.
Als Te Velde vragen heeft over "eenzijdigheid" en "punten waar de hypothese niet klopt of genuanceerd moet worden" had zijn betoog wel aan waarde gewonnen als er enige concretisering had plaatsgevonden. Zo blijven zijn vraagtekens wat in de lucht in hangen en is zeker de stelling "een fundamenteel verschil met het boek uit 1992" nauwelijks onderbouwd.


Te Velde

  • Statistiek. Er is een onderzoek gedaan (20102011) door de TU Kampen en het Centrum voor samenlevingsvraagstukken aan de GH Zwolle m.b.t. de getalsmatige ontwikkeling van de GKV. Dat laat zien dat er een krimp gaande is op basis van enerzijds demografische ontwikkelingen, anderzijds een groter aantal vertrekkende kerkleden dan voorheen. Dr. Dekker trekt hier te gemakkelijk parallellen met de GKS. Wanneer je bv. bij vertrek uit de kerk onderscheid maakt tussen ‘naar een andere kerk’ en ‘naar geen kerk’ wordt een opvallend verschil zichtbaar. Driekwart van de ‘kerkverlaters’ in de GKV sluit zich aan bij een andere kerk. En heel dikwijls is dat een kerk uit het orthodoxe segment. Daar kan je bepaald niet de term ‘ontkerkelijking’ (blz. 39) op plakken. In de GKS zien die  percentages voor de jaren 1960-2000 er heel anders uit. Zie bijlage.

Ik weet niet waar prof. Te Velde dat geruststellende percentage van 75% vrijgemaakten dat zich aansluit bij een andere vaak orthodoxe kerk, op baseert. Maar laten we eens de actuele cijfers over het ledenverloop van de GKv in ogenschouw nemen. In het Handboek 2013 vinden we de volgende statistische gegevens over de periode 1 oktober 2011 tot 30 september 2012:


Vertrokken van de GKv naar:
                

NGK   : 186
CGK  : 273
PKN     : 266
Geref. Gemeenten   : 1
HHK    : 15
Nieuwe Vrijmaking   : 26
RK : 6
Overige kerken   : 557
Geen kerk    : 467
Onbekend  : 545
Totaal : 2342



De categorieën 'geen kerk' en 'onbekend' tellen samen alleen al 1012 leden! Dat is, zonder te rekenen met de categorie 'overige kerken', ongeveer 43%. Wellicht heeft prof. Te Velde gelijk als hij stelt dat 'heel dikwijls' het daarbij kerken uit het 'orthodoxe segment' betreft maar ongetwijfeld niet alléén. Daar zijn ook voldoende voorbeelden van. Maar laat eens driekwart van de kerkverlaters in de categorie 'overige kerken' zich hebben aangesloten bij een of ander 'orthodox kerkgenootschap' (en daar ook is gebleven …). En nemen we aan dat het grote aantal dat naar de PKN gaat geheel bij orthodoxe gereformeerde bondskerken komt (hetgeen niet zo is). Dan al geldt in de definitie van Te Velde dat meer dan 60% als kerkverlater moet worden bestempeld. Deze broeders en zusters worden onkerkelijk of sluiten zich niet aan bij een orthodoxe kerkgemeenschap.
Zo gezien is er wél op grote schaal van kerkverlating sprake, en is er geen enkele reden voor geruststellende woorden.

Te Velde


2.    Leer en geloof, belijdenis en wandel


Het geloof in de drie-enige God is het hart van het kerk zijn. In hoofdstuk 6 komen leer en belijdenis aan de orde. Dr. Dekker probeert te laten zien hoe in dit centrale terrein de GKV ook weer ‘de synodalen achterna’ gaan: er zijn z.i. opmerkelijke overeenkomsten. Nu bevat dit hoofdstuk zeker waarnemingen die verhelderend kunnen zijn. Bijvoorbeeld: let er op dat het vrijgemaakte volksdeel in hoofdzaak niet conservatief is, maar orthodox wil zijn in rapport met de cultuur. Let op de verschuiving van leer naar gevoel en die van orthodoxe leer naar christelijke ethiek. En zeker, er is meer diversiteit en pluraliteit dan in de jaren 1970-1985. Er komen bij kerkleden ook allerlei opvattingen voor waarmee we in de jaren 70 en 80 niet hoefden te rekenen.


Maar ik moet wel zeggen dat hoofdstuk 6 toch weinig overtuigingskracht heeft. Dekker kan nauwelijks theologische geschillen van belang aanvoeren die te vergelijken zouden zijn met de opvattingen van H.M. Kuitert of C.J. den Heijer. Een verwijzing naar een interview met collega George Harinck levert hier de beweerde parallellie niet. Er zouden toch minstens een paar spraakmakende theologen op hoofdlijnen getypeerd moeten zijn om deugdelijke conclusies te verkrijgen.


Het is opmerkelijk dat prof. Te Velde aan het einde van zijn toespraak toch weer de GKs in de personen van Kuitert en Den Heyer als boe-lieden ten tonele voert. Eerder, zo zagen we, boog hij zich in het stof omdat wij op deze kerken "te veel van buitenaf, vanuit een tegen-over-positie gereageerd hebben. En we hebben ons te weinig verdiept in de culturele en kerkelijke realiteit waarin de GKS hun weg moesten bepalen."
Maar nu het om de kern van de afval van de vrijgemaakte kerken gaat namelijk hoe gaan we met de Schrift om[8], nu zijn we nog lang geen Kuiterts of Den Heyers die het (gereformeerde) geloof helemaal vaarwel hebben gezegd. Zulke "spraakmakende theologen" nemen we nog steeds niet waar, en dus valt het best mee, lijkt de vrijgemaakte hoogleraar te suggereren.


Het valt Te Velde toe te stemmen dat we geen uiterst vrijzinnige figuren als Kuitert, Den Heyer, Rothuizen, Plomp in ons midden hebben. Maar deze leidslieden waren ' in den beginne' ook niet zo uitgesproken ontspoord.
Misschien is het goed om daar een voorbeeld van te geven. In 1968 schreef Kuitert in de reeks Cahiers voor de gemeente het boekje Verstaat gij wat gij leest? Daarin komt hij naar voren als een man die oprecht gereformeerd wil zijn in zijn omgang met de Bijbel. Hij schrijft:


"Er is waarschijnlijk niemand in het gereformeerd protestantisme die eraan denkt (of erger: die de bedoeling zou hebben) de belijdenis van de Heilige Schrift aan te tasten. We schrijven hier nog eens de beginregels van art. 5 der N.G.B. over: 'al deze boeken (= de Heilige Schrift) ontvangen wij voor heilig en canoniek om ons geloof daarnaar te reguleren, daarop te gronden en daarmee te bevestigen'. Aan deze belijdenis is het gereformeerd protestantisme te herkennen. We kunnen er zelfs tot onze vreugde aan toevoegen dat ook het rooms-katholicisme, waarmee vroeger juist op dit punt de grootste verschillen bestonden, meer en duidelijker dan ooit de belijdenis van de Schrift als enige bron en regel des geloofs herontdekt en doet functioneren.

Wat er zowel in de reformatorische als in de rooms-katholieke christenheid aan de gang is, zullen we - daarop komt het nu aan - niet als een beweging moeten zien die erop uit is de Schrift en haar gezag te ondergraven. Integendeel, het gaat er in deze beweging veeleer om, de Heilige Schrift te eren, haar juist tot haar recht te laten komen door haar opnieuw, en nu vandaag in de wereld van de 20e eeuw, verstaanbaar te maken voor de gemeente èn voor de wereld beide. De reuzenarbeid aan de Schrift sinds negentiende eeuw besteed (een uitdrukking van Abraham Kuyper) is een arbeid die uitdrukkelijk op het verstaan van de Schrift is gericht en wie van deze arbeid alleen maar moeite en ellende ziet of beleeft, laat zich héél zeker door de bijbel slechts de helft van al het licht en het leven aanreiken dat de Schriften met hun heilsboodschap bevatten. En omgekeerd, de mensen die er een klein beetje moeite voor over hebben om door te dringen tot allerlei nieuwe kwesties van verstaan en vertolken, zien deze moeite zó ruimschoots beloond met nieuwe moed, met onverwacht en hoogst bevrijdend - b.v. van mensenvrees bevrijdend - geloof, dat zij onmogelijk hun nieuw verstaan meer kunnen inruilen voor het oude."[9]


Is het niet geweldig? Kuitert onder de profeten die nadrukkelijk de gereformeerde belijdenis op het punt van het gezag van de Schrift verdedigen? In onze kerken horen we ook voortdurend soortgelijke uitingen bij alles wat aan bezwaren naar voren wordt gebracht. Rustig maar, bezweert men, het gaat er alleen maar om onze theologie in rapport met de tijd te brengen, of zoals Kuitert het uitdrukte, verstaanbaar maken in onze wereld.

Maar in hetzélfde boek blijkt Kuitert niet meer Genesis 1 als een betrouwbaar verslag van  Gods scheppend handelen te beschouwen maar uit te gaan van "evolutie, cellen en atomen"[10]. En met vele geboden in de Schrift kun je niet uit de voeten, volgens hem. Het vierde gebod is volstrekt achterhaald: "het Sabbathsgebod (door God zelf gegeven!) houden we niet (meer)"[11]. Het uitroepteken is van hem.
Wonderen als de zon- en maanstilstand in Jozua 10?: "Hoewel het er staat, zeggen wij vandaag: iemand die wil beweren dat Jozua 10,12 en 13 ons wil meedelen dat de aarde stilstaat en de zon draait, heeft niet verstaan wat hij leest."[12]

 

Leg dat nou ook eens aan tegen de situatie in onze kerken. Door velen, theologen, predikanten en kerkleden wordt inmiddels de theïstische evolutietheorie aangehangen waarbij Genesis 1 als weergave van de geschiedenis van Gods scheppen is losgelaten[13]. God is nog wel de schepper maar hij zou een evolutie in gang hebben gezet waardoor na miljarden jaren via natuurlijke selectie, dood en verderf, uiteindelijk de mens, de eerste Adam, is ontstaan. Zo probeert men het begin van de Schrift te verzoenen met theorieën van de wetenschap. Dit soort ideeën wordt vrijelijk gepropageerd. 

Gods geboden hebben in belangrijke mate aan gezag ingeboet. In verschillende kerken worden de Tien Geboden niet meer gelezen in de eredienst of een  knutsel van eigen interpretaties voorgedragen.[14]  Theologen en predikanten verkondigen dat het vierde gebod niet meer van toepassing is in onze samenleving.[15] Hetzelfde geldt t.a.v. het zevende.

De wonderen in de dalen van Gibeon en Ajalon werden cum laude wegverklaard in een dissertatie aan onze universiteit[16].


Het zijn maar een paar voorbeelden maar met vele uit te breiden[17]. Zo begon het in de zestiger jaren. Nee, de finale consequenties zoals Kuitert en consorten die hebben getrokken, zien we nog niet in onze kerken. Maar dat we op weg zijn achter deze synodale dwaalleraars aan, is onmiskenbaar.
Zo is ook de deemoedige houding van Te Velde die we eerder constateerden, beter te begrijpen. Immers die past ons als we nu dezelfde ontwikkelingen in onze kerken zien en daar nú begrip voor hebben en zelfs positief waarderen.

Te Velde

 En de invloed van het evangelicale denken en acteren zou moeten zijn meegenomen om een adequaat beeld te krijgen.
Dat toont des te meer een lacune. Waar komt het werkelijke geloof van de voorgangers en van de kerkmensen in beeld? Waar zie ik de werkelijkheid van de wekelijkse kerkgang en de dagelijkse omgang met God?

En meer historisch-sociologisch bekeken geef ik een alternatieve duiding. In de verkleuring van de GKV is er veel meer sprake van de evangelicale variant van moderniteit dan van de rationele variant. Dat is ook moderniteit, maar van een andere snit. Daarin worden pure leerstukken en pure vormen minder belangrijk zonder dat men niet orthodox meer wil zijn, integendeel. Maar een hartelijk persoonlijk geloof en een werkelijk beleefd christen zijn, en dat in de praktijk van een seculiere wereld, komen voorlopig centraal te staan.
Dat is in essentie, in geest en richting een heel andere beweging.


Dat er sprake is van een evangelikalisering is onloochenbaar. En we willen ook niet de goede intenties van veel kerkleden betwisten. Maar tegelijk kost het moeite om het positieve beeld te herkennen dat Te Velde hier denkt te ontwaren. Want wat is een geloof zonder 'pure leerstukken en vormen'? Bedoelt de hoogleraar hier bijvoorbeeld een geloven zonder de belijndheid van de gereformeerde leer als verwoord in de confessies? Iets als 'niet de leer maar de Heer'? Een gemeenschap waarin we het over alles oneens zijn maar wel 'een in Jezus' zouden zijn? Een eenheid die ons wordt aangepraat in de Raad van Kerken, op een 'Nationale Synode'?
En wat stelt dat "werkelijk beleefd christen zijn" in de praktijk voor? Wordt er vandaag in de kerk niet een enorme secularisatie geconstateerd? Denk aan samenleven voor het huwelijk, overspel en echtscheiding, verzuim van kerkdiensten, geldzucht, onverbondenheid en individualisme, enzovoort[18]?


Zou het ook niet kunnen zijn dat de beide bewegingen, die van de evangelikale en de rationele variant van moderniteit, hoe verschillend ook, elkaar ergens weer raken? Namelijk omdat ze groeien op dezelfde bodem van autonomie en zelfbeschikking van de mens? Ik ben de baas over mijn leven, denken en voelen. Ik bepaal wat ik doe en denk. Zodat er geen enkele reden is hier optimistisch over te doen?


Te Velde

Daarin zijn (zoals altijd) zowel reformatie als revolutie aanwezig, zo gemengd is ons leven. We gaan nooit per definitie de goede kant op.

Het is aardig dat Te Velde hier nu zélf het woord 'revolutie' in de mond neemt nadat eerder bij Dekker te hebben afgewezen. Maar prof. Te Velde heeft gelijk, in de kerk is ook de mens geneigd tot alle kwaad, tot revolutie, dat is opstand tegen God. Tenzij hij zich door Gods Woord en zijn Geest laat leiden.
Tegelijk gaat het in Dekkers boek niet om de individuele gelovige en zijn strijd om naar alle geboden te leven maar om de koers van de kerk. En dan is de evangelikale variant van moderniteit misschien nog wel gevaarlijker dan de rationele omdat de eerste in het aantrekkelijke 'format' komt van eigenwilligheid en eigen warme vroomheid.   


Te Velde


Afsluiting


Mijn afsluiting kan kort zijn.

Bepalend voor de GKV is niet of we ‘de synodalen achterna’ gaan. Evenmin of we ‘trouw blijven’ aan alles wat we in de jaren 70 en 80 dachten en leerden. Of dat we in evangelische richting alle heil zoeken.

Bepalend is – en dan sluit ik me aan bij de eerder genoemde uitdrukking van dr. Dekker – dat we het licht van het evangelie laten schijnen over alles wat we tegenkomen. En dan de Here Jezus achterna. Heel complex. Maar ook heel simpel.

Opgewekt verder dus maar!


Kampen, 1 maart 2013

Mees te Velde


Het verbaast me dat prof. Te Velde vrijwel geheel voorbij gaat aan de inhoud van het laatste hoofdstuk van Dekkers boek, Waardering, waarin Dekker probeert de GKv de weg te wijzen die ze verder moet gaan. De weg die, zoals we dat eerder hebben proberen aan te geven, een weg achter de ideeën van Bonhoeffer aan en die wellicht uitstekend passen bij de huidige koers van de kerken. Daar had Te Velde toch op z'n minst enige al dan niet kritische aandacht aan moeten geven?
Hoe kan het bijvoorbeeld dat Te Velde geen woord wijdt aan Dekkers snerpende opmerking dat de GKv nooit bij de tijd is geweest en Gods voortgang in de wereld niet heeft gezien? Dat moet je toch door de ziel snijden als medehoofdverantwoordelijke voor een heel deel van de ontwikkelingen en veranderingen in de GKv?

Zeker, het is ons geboden "om het licht van het evangelie te laten schijnen over alles wat we tegenkomen". Het licht van het Woord. Maar het probleem is dat we hopeloos verdeeld raken over de inhoud en het gezag er van. Dat is de grote moeite in de huidige gereformeerde kerken vrijgemaakt.

Opgewekt verder achter de Here Jezus aan?
Ja, maar niet op de weg van de synodalen.

 

Wordt vervolgd


NOTEN

[1] Met  kleine tekstuele correcties.

[2] Voor degenen die eerst kennis willen nemen van de toespraak zonder te worden onderbroken door onze vragen en bedenkingen, verwijzen we naar http://www.adckampen.nl/node/63

[3] Zie bijvoorbeeld Lied tegen het licht, J.P.C. Vreugdenhil en H. Vreugdenhil-Busstra.

[4] Zo sprak prof. Te Velde als adviseur op de synode van Harderwijk 2011:  "We kunnen over deze zaak geen uitspraken doen waar we allemaal achter staan. Er moeten uitspraken komen van: 'zo doen we het met elkaar', 'wat is wijs', 'wat doen we waar en niet overal hetzelfde'. Dat is een gezonde aanpak en kerkrechtelijk juist. Anders krijgen we steeds maar weer dikke documenten en rapporten." En: "…  de hamvraag: "is het geoorloofd vrouwen toe te laten tot het ambt van predikant of ouderling of diaken"? Vele boeken zijn daar over te schrijven. Elke drie jaar wel weer een boek van en een studie aan de TU. Maar die boekenkast zal niet leiden tot heldere uitspraken als die helderheid er niet in de kerkenraad en de gemeenten is." (zie Synodeverslag week 23 – Vrouw in het ambt? 1, rubriek Synodeverslagen.) 

[5] Zie Vertrouwen gevraagd – In een model (6) in de rubriek TU-Kampen. Andere afleveringen van deze serie kunnen worden gevonden op www.eeninwaarheid.nl.

[6] Een voorbeeld. Prof. C.J. den Heijer publiceerde in 1997 het boek Verzoening waar hij de verzoening door voldoening loochent en veracht. Twee synoden van de GKs (1997 en 2000) bogen zich er over maar veroordeelden de hoogleraar niet.

[7] H. Berkhof:  ‘De Gereformeerde Kerken zijn in nauwelijks meer dan een kwart eeuw zo diepgaand veranderd als ik in deze eeuw in de Westeuropese hervormd/gereformeerde kerken nog nergens heb gezien.’ 

[8] De nieuwe hermeneutiek, de manier van Schriftuitleg.

[9] Kuitert, dr. H.M., Verstaat gij wat gij leest, p11, 12.

[10] a.w. p25.

[11] a.w. p8,9.

[12] a.w. p25,26.

[13] O.a. ds. J.J.T. Doedens in Woord op schrift, prof. dr. J. Douma in Genesis.

[14] Bijvoorbeeld zondag 12/03/13 in GKv ZuidWest: "U zult de Here uw God liefhebben met heel uw hart, met heel uw ziel, met heel uw kracht, met alles wat in u is. Dat is het grote en eerste gebod. Er is nog een tweede, precies van hetzelfde gewicht, het is er aan gelijk, het is het gebod je naaste lief te hebben als jezelf." Zonder referentie naar de Tien Geboden en geknipt in de samenvatting van de Here Jezus.

[15] O.a. ds. W. Wierenga, Geen geboden rustdag meer? Hij verwerpt ook dat Tien Geboden nog voor de nieuwtestamentische kerk zouden gelden.
Ds. A.H. Verbree (GKv Gramsbergen) in het Nederlands Dagblad 27/04/13: "Het Oudtestamentische, absolute karakter van het vierde gebod valt na Pinksteren niet alleen de facto maar ook de jure weg, samen met het rechtens wegvallen van de theocratie als staatmodel".

[16] Dissertatie dr. K. van Bekkum, From Conquest to Coexistence.

[17] Degene die een snel overzicht wil hebben van de grote problemen die spelen in de GKv leze de 'vermaanbrief' van de FRCA, de Australische zusterkerken, rubriek Kerkverband.

[18] Dr. H.J.C.C.J. Wilschut in Afscheiding", p43: "Zoek je naar het eigenlijke front in alle problematieken en strijdpunten, dan kom je mijns inziens uit bij de verwoestende invloed van de secularisatie, waardoor de GKv geleidelijk aan het karakter van gereformeerd kerken dreigen te verliezen – als deze ontwikkeling zich voortzet.  In concreto meldt zich deze secularisatie in een mensmiddelpuntig denken en handelen."