Ethiek

Kerkverband

Signalen

 


SIGNALEN 12-11-16

RD 10/11/16
De voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland (VGKN) tellen 2235 leden. Dat zijn er 458 minder dan vorig jaar. Deze daling kwam vooral doordat de gemeente in Garderen, met 382 leden, uit het kerkverband stapte. De VGKN ontstonden in mei 2004 uit een aantal gereformeerde kerken dat niet mee wilde in de Protestantse Kerk in Nederland.

Uit een interview met de vooraanstaande ds. W. Smouter (NGK).
„Het is duidelijk dat onze kerken [NGK en GKv] zich in elkaars richting bewegen. Toch lag de gedachte aan hereniging bij ons soms gevoelig." Over het conflict in de jaren '60: Die 'kende een jarenlange aanloop en concentreerde zich rond de vraag of de Vrijmaking van 1944, waaruit de GKV voortkwamen, een daad van God was. Na de Open Brief van 31 oktober 1966, die onder meer bedoeld was als steun in de rug voor een geschorste predikant, sloeg de vlam in de pan.'
Op de Landelijke Vergadering (NGK) dient een voorstel dat predikanten straks over en weer kunnen voorgaan in beide kerken. Er zijn nu nog 'rare belemmeringen in de NGK. Zo moet een GKV-predikant afstand doen van zijn ambt voor hij een beroep kan aannemen naar een NGK-gemeente.() Het tegenover elkaar pal staan voor de waarheid zijn we kwijt. () De secularisatie dringt de kerk binnen en stelt ons heel andere vragen dan waarover het in het verleden ging.' ()
In de jaren zestig werden er in de GKv predikanten geschorst bij een centraal geleide ruzie. Dat komt nu niet meer voor. Maar ik zie dat in ons kleine kerkverband, met 30.000 leden en 90 predikanten, in de afgelopen jaren meer dan 10 procent van de predikanten is losgemaakt of om gewichtige redenen is ontslagen'.
Over homo en ambt: Er is geen breed draagvlak voor samenlevende homo-ambtsdragers. 'Maar het zit me dwars dat homoparen niet overal aan het avondmaal mogen. We zijn allemaal kinderen van God de Vader.' Het hart van de kerk ligt rond doop en avondmaal. Toegang tot de sacramenten is een verantwoordelijkheid van de plaatselijke gemeente.

ND 10/11/16
John Bolt, hoogleraar theologie aan Calvin Theological Seminary Grand Rapids over de verkiezing van Trump tot president USA.
Hij is niet enthousiast over Trump gezien zijn karaktergebreken, 'maar zijn verkiezing is niet het einde van de wereld.' Tegelijk is hij erg blij met de devote christen Mike Pence als vicepresident. 'Als calvinist neem ik mijn burgerplicht serieus, maar ik snap dat het dit keer niet mogelijk was om op een van beide kandidaten een positieve stem uit te brengen. Positief van Trump is: hij zal een conservatieve rechter benoemen in het Hooggerechtshof; zijn relatie met Israël niet vijandig als die van Obama die een deal sloot met Iran; meer banen creëren; hij wil een veilige grens met Mexico; en de huizenhoge verzekeringspremies door Obamacare terugdraaien.’

ND 09/11/16
Hoogleraar G.H. van Kooten (NT, Vroeg christendom, RU Groningen) trekt zich terug uit de raad van advies van Theologia Reformata, het wetenschappelijke tijdschrift van PKN/Gereformeerde Bond. De reden is dat ‘De GB de GTU mogelijk heeft gemaakt en dat is concurrentie voor de Protestantse Theologische Universiteit (PthU). 'De PKN is een brede volkskerk, die in relatie staat tot de cultuur. Dan is het logisch dat je studeert aan een openbare faculteit en de predikantsopleiding aan de PthU volgt.'
Oud-secretaris van PKN/GB J. van der Graaf is het hier niet mee eens en concludeert: 'Ik begrijp Van Kooten wel. Hij voelt zijn eigen positie in Groningen bedreigd worden.’

ND 08/11/16
De regiegroep GTU in zijn eindrapport: De theologische universiteiten in Apeldoorn en Kampen moeten daadwerkelijk en volledig samengaan in een nieuwe Gereformeerde Theologische Universiteit (GTU), die zich vestigt ‘aan de rand of in het buitengebied van Utrecht’. GTU wordt eigendom van een vereniging met 10 GKv leden, 10 CGK leden, NGK en PKN/GB elk 5 leden. Die benoemen samen een raad van toezicht van 5 leden die op hun beurt een tweehoofdig bestuur kiezen.
De landelijke kerkelijke vergaderingen van de GKv, CGK en de NGK moeten hier voor 1 april 2017 akkoord mee gaan. Begroting ongeveer 6 miljoen euro, 26 wetenschappelijke fte en 14 fte ondersteuning.

ND 07/11/16
Op de derde Nationale Synode in Dordrecht sprak o.a. ds. W. van ’t Spijker (CGK) over Johannes 17. Hij ziet drie verbonden: een verbond tussen Jezus en de Vader (met de Geest), tussen Jezus en de leerlingen, tussen christenen onderling. Zijn boodschap: De wereld kan alleen tot het inzicht komen dat God de wereld liefheeft als wij elkaar liefhebben.
De deelnemers zijn 'heel aardig voor elkaar' maar toch komt er één inhoudelijk punt wel twee keer bovendrijven. ‘Je bent één keer gedoopt. Dat is echt en dat blijft staan’, zegt een GKv-er. Maar 'de sfeer is ontspannen, liefdevol en saamhorig'.
'Het is tijd voor vervolgstappen'. In 2018 of 2019 wil de organisatie een verbond van kerken sluiten. Volgens GKv professor B. Kamphuis zijn ‘we’ definitief de vrijblijvendheid voorbij. ‘Drie keer is scheepsrecht. Nu we elkaar weer ontmoeten, willen we elkaar echt niet meer loslaten.’ 'Samen in de naam van Jezus, constateert ook Els van Dijk, directeur van de Evangelische Hogeschool in haar slotwoord'.

ND 06/11/16
In Visie, EO-blad bepleitte een orthodox-joodse rabbijn uit Jeruzalem, Chaim Eisen samenwerking tussen joden en christenen. Maar hij ziet Jezus wel op één lijn staan met andere grote rabbijnen. En iedere 'christen die hoopt een jood ervan te overtuigen dat Jezus de Messias is, ‘is iemand zonder respect’. Er moet rekening gehouden worden met misdaden die tegen Joden zijn gepleegd in WW2.
Maar ds. A. Verbree (GKv) benadrukt dat christenen zich tegenover joden niet schamen moeten voor het evangelie. En hij 'voelt er ook niets voor om, geboren in 1961, hoe dan ook zich schuldig te voelen vanwege de Godgeklaagde gruwelijkheden die de Joden in de Tweede Wereldoorlog zijn aangedaan en daarom tegenover Joden kunstmatig bescheiden te zijn.'

ND 05/11/16
Prof. G. Harinck, hoogleraar aan de TUK en VU in zijn column: Officiële publieke bijeenkomsten aan VU worden geopend met ‘Onze hulp is in naam des Heeren die hemel en aarde gemaakt heeft’, en besloten met ‘de naam des Heeren zij geprezen van nu aan tot in eeuwigheid’. Maar het probleem is dat zijn collega-hoogleraar aan de VU, Jacintha Ellers atheïst is en dit niet wil uitspreken. Ze stelt daarom voor zoiets als over 'een betere wereld en over verantwoordelijkheid' uit te spreken.
Harinck: 'Atheisten zijn zeldzaam en we moeten dus zuinig zijn op Jacintha.' En die christelijk formule uitspreken is een 'oefening' in diversiteit. Die is nodig om te leren aanvaarden 'want diversiteit is moeilijk en schuurt, doet pijn, ditmaal bij Jacintha'.
Oplossing is niet: 'de VU is eigenlijk geen plek voor atheïsten'. Bovendien 'die formules van de VU, ze zijn zo kwaad nog niet'. Denk net als 'Paulus op de Areopagus die aan filosofen uitlegt dat de belijdenis van God als schepper wil zeggen dat Hij het leven geeft aan alle mensen en dat Hij dichtbij is. Het is een inclusieve belijdenis: iedereen doet ertoe en Hij bekommert zich om iedereen.'
En zo dacht Harinck elke keer toen de formules klonken: 'Jacintha hoort er ook bij. Hij bekommert zich om andersdenkende collegae.'

Advertentie: 'Om jong talent een kans te bieden zich te ontplooien, en om onze nieuwsredactie vitaal en lerend te houden, zoekt het ND weer een journalistiek trainee (v/m), redactie buitenland'. Wat voor persoon?: 'Jij wilt het vak leren; je bent nieuwsgierig, onbevooroordeeld, intelligent, gretig, zorgvuldig en taalvaardig, een scherpzinnige waarnemer, een heldere denker, een boeiende verteller, een lenig sparrende team speler, een professionele kritiekgever, kunt incasseren'. Dat alles in christelijke geloofsverbondenheid.
En het ND is: 'Een schaamteloos christelijke krant die geen blad voor de mond neemt,  zuinig op lange traditie van degelijke, betrouwbare kwaliteitsjournalistiek, open, onbevangen, innovatief.'

ND 03/11/16
De Eerste Kamer wil dat het kabinet eenverdieners niet langer onevenredig zwaar belast. De motie van SGP met die strekking kreeg de steun van bijna de gehele oppositie.

De 'Nationale Synode' is een beweging die de dialoog tussen verschillende kerken wil bevorderen. In de stuurgroep zitten o.a. de PKN, de Remonstrantse Broederschap, de GKv, de CGK. Een verbond van deelnemende kerken (in 2018/19) zou moeten leiden tot uitwisseling van predikanten en deelname aan elkaars avondmaalsvieringen. Materiaal is beschikbaar om gemeenteleden uit verschillende kerken met elkaar te laten praten zodat ze vervolgens hun kerkenraad gaan vragen ook mee te doen met het verbond. Volgens De Fijter (PKN/GB) is ‘overal duidelijk geworden dat christenen samen moeten optrekken'. Er moet 'tastbare eenheid' komen. Wel zijn er nog wat probleempjes, bijvoorbeeld de vrijzinnigheid van het remonstrantse kerkgenootschap en is het credo van de NS 'te bleek'. Andries Knevel wil graag ook de RK hierbij, maar dat vindt zelfs De Fijter te vroeg. Hij wil een 'Protestants Katholieke Kerk in Nederland, naast de Rooms-Katholieke Kerk.’

ND 01/11/16
Met een gezamenlijke dans laten de leerlingen van christelijke basisschool De Rank en openbare basisschool De Pols in het Friese Tijnje zien dat ze in 2018 één fusieschool willen gaan vormen.

ND 29/10/16
De Nederlands Gereformeerde Kerken krijgen waarschijnlijk een permanente synode. Op de LV deze maand ligt dat voorstel op tafel.

ND 26/10/16
Domina Margriet Gosker is projectleider van de komende Reformatieherdenking. In de Reformatie gaat het om: 'Jouw eigen geloof doet ertoe, want God heeft jou lief.’ Ze heeft de Vrijmaking meegemaakt. Maar 'dat mensen met hetzelfde geloof niet meer met elkaar praten, klopt niet met het evangelie. Elkaar de maat nemen, elkaar beoordelen en veroordelen, dat wil ik niet.' De grote ontdekking tijdens de Reformatie was dat je genade krijgt van God.' Ze het meest uit naar de activiteit 'vrouwen in het protestantisme. () Zij heeft de kans gekregen om haar roeping te volgen, mede dankzij de Reformatie. De RK is nog lang zo ver niet. Dat komt om wat Luther schreef in Over de vrijheid van een Christenmens: je draagt zelf verantwoordelijkheid tegenover God, dus anderen kunnen niet voor jou bepalen wat je moet doen.' Dat vrouwen nu wel domina kunnen worden heeft 'ook te maken met een andere omgang met bepaalde Bijbelteksten, zoals die teksten waarin staat dat vrouwen moeten zwijgen in de samenkomst.'

ND 22/10/16
Uit een dubbelinterview over genezing met prof. dr. Stefan Paas (TUK/VU) en Evangelisch Werkverband-directeur Hans Maat.
Maat: ‘Ik hou me eenvoudig aan het gebod van Jezus om de zieken te genezen en mensen te bevrijden van demonen’. Paas: ‘Als de arts uitbehandeld is, is de Heilige Geest misschien ook wel uitbehandeld’. Maar hij wil 'met nadruk geen ‘streeptheoloog’ zijn, alsof de bijzondere Geestesgaven als genezing en profetie hooguit voorkwamen als ‘startmotor’ van de vroege kerk.'
Maat doet 'gewoon Jezus na' en legt mensen de handen op en ziet ze genezen: psychosomatische kwalen, ook tumoren. Paas vindt spreekt pas van bovennatuurlijk als hij (naar de roomse Lash) 'een konijn viool ziet spelen'. Wonderen kun je misschien in de toekomst gewoon verklaren.
Hoe moet je omgaan met mensen die niet genezen, ondanks gebeden? Maat: ‘Dat vind ik zelf ook ingewikkeld. In mijn naïviteit denk ik nu nog dat er maar weinigen zijn die krachtig en vol bewogenheid bidden voor zieken. Daar hangt het wel vanaf. Als meer mensen zich die gebedspraktijk toe-eigenen, gebeuren er meer wonderen. Dat is een wetmatigheid.’ Maar Paas: ‘Ik denk het niet. In Brazilië en Afrika wordt ontzettend veel gebeden, maar de mensen gaan gewoon dood.’

ND 20/10/16
Elke NGK dominee mag preken in een GKv kerk, als de vrijgemaakte kerk hem daartoe uitnodigt. Of dat ook voor vrouwelijke dominees geldt, hangt af van het besluit dat de GKv nemen over dat onderwerp, zo luidt een voorstel van de landelijke commissie Deputaten Kerkelijke Eenheid van de vrijgemaakte kerken. De commissie concludeert ook dat ‘in de praktijk van de NGK de binding aan de belijdenis steeds meer eenzelfde plek heeft gekregen als in de GKv’. De deputaten willen ervoor waken dat het gevoel bij de NGK ontstaat dat de GKv 'de macht overneemt’.

ND 18/10/16
In een jongerendienst GKv Hardenberg Baalderveld-Zuid (ds. A. Feijen) kon men via de smartphone reageren op stellingen, die vervolgens met een beamer op een scherm in de kerk werden geprojecteerd. De dominee reageerde daar dan op. Enthousiasme…!

Zeven kerken in Enschede schoven bij elkaar aan aan het Avondmaal: GKv, CGK en NGK.

ND 15/10/16
De CGK (73.000 leden) zijn met elkaar in relatietherapie geweest, volgens hun deputaten Eenheid Gereformeerde Belijders. De toenadering tot andere kerken zat in een ‘impasse’  doordat de CGK met elkaar als egeltjes samenleven. De 185 plaatselijke kerken vertrouwen elkaar slechts selectief. Niet elke dominee mag of wil preken in elke kerk. En daarom is er nu aandacht voor binnenkerkelijke eenheid. Want het gaat maar moeizaam met de CGK, zie de vorming van de GTU waarvoor CGK proberen te balanceren met de PKN/Bonders.
Een dierbare maat van CGK is ‘geestelijke herkenning’. Maar volgens ND-hoofdredacteuur Kuiper moeten CGK dominees die deze maat hooghouden eens met hun catechisanten praten en met onkerkelijke of moslimburen. 'En probeer het hén dan maar eens uit te leggen, met de Bijbel in de hand en in Jezus’ Naam.'

ND 13/10/16          
De Theologische Universiteit in Apeldoorn krijgt twee nieuwe hoogleraren: Arnold Huijgen en Maarten Kater, op resp. de vakgebieden systematische en praktische theologie.

De ministers Schippers (Volksgezondheid) en Van der Steur (Veiligheid en Justitie) maken een wet die stervenshulp biedt aan 'ouderen die vinden dat ze ‘klaar’ zijn met leven'. Het kabinet schuift het grondige advies van de commissie-Schnabel daarmee terzijde. Het kabinet 'ziet echter een groeiende groep mensen die meer regie over het eigen levenseinde wil door bijvoorbeeld verlies van onafhankelijkheid, eenzaamheid door onder meer het verlies van dierbaren, aftakeling en verlies van waardigheid.

Het nieuwe VVD-verkiezingsprogramma stelt dat ‘Iedereen de mogelijkheid moet hebben om zelf te kiezen voor een waardig levenseinde.’ D66 wilde dat altijd al vurig: 'Elke oudere moet de vrijheid hebben om zelf te bepalen hoe en wanneer hij of zij wil sterven.'

ND 12/10/16
De PKN wil bij de afsluitende oecumenische viering van het Reformatiejubileum op 31 oktober volgend jaar samenwerken met zo veel mogelijk verschillende kerken, inclusief  RK en de kleine gereformeerde kerken. Dat moet volgens PKN-synodevoorzitter Karin van den Broeke wel onder de ‘ambtelijke verantwoordelijkheid’ van de PKN.
De Hersteld Hervormde Kerk en de Gereformeerde Gemeenten zullen eigen herdenkingen organiseren.

Ds. W. van der Schee (GKv) is overgestapt naar de PKN. Hij heeft als docent kerkrecht gewerkt aan de TUK en was in 2014 afgevaardigde op de GS van de GKv. Hij kreeg na zijn losmaking geen beroep meer. Van der Schee is de derde vrijgemaakte predikant in korte tijd die naar de PKN gaat.

ND 07/10/16
Er zou een nieuwe, ‘voluit gereformeerde’ partij naast de SGP moeten komen, schrijft In het Spoor – het blad van zeer conservatieve staatkundig-gereformeerden. Reden: de SGP geeft teveel ruimte aan niet-gereformeerde godsdiensten. Eerder aanvaardde het SGP-bestuur dat óók als Nederland weer een christelijke natie wordt, andersgelovigen een gebouw mogen hebben om bijeen te komen. Wel mag de ‘dominantie’ van andere religies aan banden worden gelegd.  Megamoskeeën en gebedsoproepen blijft de SGP afwijzen.

Martijn Horsman (39) vertrekt per 1 januari 2017 als voorganger van Stroom (130 leden) Amsterdam, de inmiddels zelfstandige gemeente en niet (meer) gebonden aan de GKv. Ook het Kleiklooster in de Bijlmer en de PopUpKerk in Amsterdam-West gaan vanaf januari 2017 zelfstandig verder.

ND 04/10/16
Op een bijzondere manier werd Mathijs van Dijk in een dienst van GKv Zwolle-West gedoopt: ondergedompeld in de stadsgracht tegenover het kerkgebouw. Voorganger Jos Douma. In de dienst werden ook vier baby’s gedoopt – niet in de gracht.

ND 03/10/16
Godsdienstsocioloog Chris Janse wijst in De Saambinder, het blad van de Gereformeerde Gemeenten af dat lokale kerkenraden dominees uit andere kerkverbanden uitnodigen. Kerken daarin de vrije hand te geven ‘is volstrekt in strijd met het gereformeerd kerkrecht, een dergelijke praktijk leidt gemakkelijk tot een desintegratie van het kerkverband'. Hij noemt CGK en NGK waarin de verschillen alsmaar groter worden. ’Een kerk is geen uitzendbureau van predikanten, die op aanvraag ingezet kunnen worden’.

ND 01/10/16
Uit interview van Rien van den Berg met Willem Smouter NGK, voorzitter Ledenraad en voorzitter Raad van Toezicht EO.
De EO wil samen met andere christenen 'het verhaal van Jezus' vertellen. Smouter: ‘Dat is ook zo!’ Maar de net aangetreden nieuwe programmamaker, Tom Mikkers, zegt: 'de Bijbel is een mensenboek', en 'het zenboeddhisme is ook erg fijn', en 'het christendom is bepaald niet de enige waarheid'. De vraag is dan: 'Met wie vertel je welk verhaal dan nog?' Smouter: 'Er zijn delen van de kerk waar soms die woorden gekozen worden. Dat staat haaks op de EO missie. Als in een uitzending die toon klinkt, zijn we dus niet bezig met onze missie, maar met onze taak om de kerken te representeren.’ Echter interviewer: 'Maar er staat: met deze mensen gaan we onze missie vervullen.'

Column G. Harinck, hoogleraar aan de VU en de TUK.
Het is al lang geleden dat Harinck in zijn GKv de Tien Geboden heeft horen voorlezen. Wel allerlei alternatieven want 'geboden bekken niet lekker in een tijd waarin het accent in het christelijk geloof ligt op liefde en inclusiviteit'. Harinck is er niet gelukkig mee. Want 'het christendom is in forse mate een godsdienst van herdenken. () Het christelijk geloof is ingebed in de geschiedenis, maar al de vernieuwingspogingen rondom de Tien Geboden gaan daaraan voorbij.' Bij hem zitten de Tien Geboden nog wel in het hoofd, maar bij een jongere generatie niet. De verwijzing naar de band met die tekst wordt rap betekenisloos.'
Net als de discussie over de Nederlandse identiteit zoekt men 'met uitzondering van Kees van der Staaij de identiteit van de kerk in het heden, in homorechten, gelijkheid van man en vrouw, etcetera. Maar los van de geschiedenis – 1581, 1848 of 1917 – wordt zo’n ijkpunt betekenisloos. () Zou de kerk die niet put uit het heden, maar uit een boek dat 2000 jaar en ouder is, niet beter moeten weten?'

ND 30/09/16
Janneke de Leede is psycholoog, coach en trainer. In een gastcolumn zegt ze:
Bij haar thuis staat een devote Maria in de vensterbank. Ze zoekt al jaren in elke RK naar beelden van Maria. Want deze fascinerende vrouw intrigeert haar. Maar in de protestantse traditie is Maria vaak weggemoffeld en naar de achtergrond geschoven, vindt ze. Maria is toch 'de meest gezegende van alle vrouwen, vol van genade'? Dus: 'Ave Maria. Wees gegroet, Maria, vol van genade'. Maria moet dus een prominentere plaats in het protestantse (kerk)leven krijgen. 'Want Maria doet ertoe, als moeder van Jezus. () Zij gaf Hem het leven. () En zij geeft Hem aan ons door. Zij geeft haar Kind, haar Heer, aan mij.'
Als Maria weer haar plek krijgt 'is dat ook een belangrijke stap in de oecumene. Laten we beginnen met het invoeren van een speciale Mariazondag'.

ND 29/09/16
Conclusies uit een het onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Afbrokkeling van de grote kerken heeft ‘het toneel vrij gemaakt voor atheïsten en agnosten en een brede baaierd aan spirituele stromingen’. De secularisatie werkt door. 11% zegt het toe te juichen als de kerken verdwijnen.
33% vindt dat de overheid moet zorgen dat in elke plaats ten minste één kerkgebouw openblijft.
40% vindt dat zonder steun van kerken zwakke groepen in de samenleving aan hun lot worden overgelaten.
35% verricht vrijwilligerswerk (Kerkgangers 55 procent).
67% vindt dat religie zich moet beperken tot het privéleven.
75% vindt dat ‘politiek en godsdienst los van elkaar moeten staan’.
Velen zijn bezorgd over de ‘islamisering van Nederland’.

ND 28/09/16
‘Elke abortus is er één te veel’, volgens Ton Coenen nu, directeur van Rutgers Kenniscentrum Seksualiteit, voorhoede van de beweging vóór legalisatie van abortus. ’Natuurlijk willen ze bij Rutgers de Wet Afbreking Zwangerschap (1984) niet terugdraaien. En het feit dat de opvatting ‘abortus is moord’ nog springlevend is onder tieners (óók onder de niet-religieuzen, bleek uit hun eigen onderzoek), beschouwt het kenniscentrum als een ‘schrijnende situatie’.
Jaarlijks worden in Nederland ruim 30.000 kinderen geaborteerd. Maar hoofdredacteur Sjirk Kuijper vindt dat 'het niets en niemand helpt als mensen zich op de rechterstoel van de Allerhoogste plaatsen, en met juridische vonnisretoriek (‘Moord!’) de eigen rechtzinnigheid uitkramen.' Als ook voorstanders erkennen dat iedere abortus in feite een verlies is 'opent dat perspectieven', denkt hij. Oplossing is: 'zorg, liefde, complete voorlichting en goede hulpverlening'.

ND 26/09/16
Met de verkoop van het ’t Gbouw in Zwolle 'kussen de GKv twintig jaar recente geschiedenis vaarwel'. Het markeert ongeveer 'de overgang van een gesloten ‘ware’ kerk naar een opener gemeenschap: hé Nederlands-gereformeerden, hallo Protestantse Kerk in Nederland', volgens journalist Gerard ter Horst.
Van de organisaties in het Gbouw zijn er van de elf nog zes over. Die verhuizen naar een nieuw en anoniem pand aan de rand van van Zwolle-Oost. Een vingerwijzing?, vraagt hij zich af.

ND 23/09/16
De stichting Geloofsgesprekken wil christenen uit verschillende kerken met elkaar in gesprek brengen over het geloof, zodat ze elkaar herkennen en erkennen als één in Christus. Ze zoeken mensen die in de eigen woonplaats geloofsgesprekken willen leiden. Het gaat niet om theologische discussies maar uitwisseling van wat in je hart en je leven speelt. Ontdekken: 'die ander zoekt dezelfde dingen als ik.’ Dus niet over verschillen tussen christenen en kerken pratn. En omdat het niet gaat om je eigen gemeente alleen zit er 'een extra verrassingselement' in.

SIGNALEN 29-10-16

Kerkbode Noorden25/06/16
Ds. K. Batteau schrijft over de binding in de GKv aan de 3 FvE. Hij zegt daarin o.m.: … "we leven nu in een tijdperk waarin we een terugkeer zien van de vrije, 'niet-dogmatische' persoon in Nederland. Iedereen kiest zijn of haar eigen weg. 'Ik wil zelf kiezen wat ik wil geloven.'"
Batteau merkt ook een reactie op het verleden van de GKv. Symbool voor dat verleden is prof. J. Kamphuis (1921-2011). "Hij speelde een grote rol als een van de leiders van de 'binnenverbanders,' die opkwamen voor het gezag van de belijdenisgeschriften, tegenover de 'buitenverbanders' (de huidige NGK), die los­ser omgingen met deze belijdenisgeschriften. Op dit ogenblik zien we een sterke reactie onder de oudere maar ook de jongere genera­tie in de GKv tegen de manier waarop Kamp­huis theologie beoefende en leiding gaf in de kerken. () Het idee is: de GKv werden te veel een 'dogmatisch' bolwerk, in plaats van een liefde­volle gemeenschap waar Gods genade in Jezus werd gepreekt".
Daarvan getuigt het nieuwe bindingsformulier: "dat heeft niet al­leen een mildere toonzetting, maar de manier waarop de binding van ambtsdragers met de belijdenissen wordt gepresenteerd is ook min­der streng, minder massief en onverbiddelijk van karakter." Ds. Batteau vraagt zich af: "Krijgt de ambtsdrager hier te veel ruimte om afte wijken van wat de belijdenis­sen werkelijk zeggen?".
Batteau wil herontdekking en waardering van het werk van wijlen Kamphuis want hij was "treffend in zijn kritiek en sterk in zijn waardering van de leer van de Schrift. () Wat we op dit ogenblik nodig hebben is niet minder, maar meer dogmatiek in de kerken."

Kees Heek (57) is de nieu­we directeur/bestuurder van de Gereformeerde Scholen Groep (GSG) bestaande uit alle 9 vestigingen in de drie Noordelijke provincies. Heek over de gereformeerde identiteit:
"Leerkrachten moeten het christen­zijn uitstralen, dat moet eraf spatten. De teams moeten veel aandacht voor de leerlingen heb­ben en onze scholen moeten kwaliteit leveren. Daarnaast moeten we inspelen op de verande­ringen in de maatschappij om ons heen. Om dat te bereiken werken bij de GSG overtuigde en betrokken gelovigen die zelf drager zijn van de identiteit, deze belichamen en uitdragen. De leerkrachten stemmen in met onze iden­titeit, leren jongeren hoe ze op grond van de Bijbel kunnen denken en handelen in verschil­lende gebieden van het leven en tonen passie om zelf ook bij te dragen aan de verdere vor­ming van de identiteit van de scholen."
Maar kunnen baptistische docenten hierbij worden betrokken? Heek: "Iedereen die onze grondslag van harte onderschrijft en wil uitdragen is welkom. We zoeken bezielde professionals".

GKv Kerkbode Midden 27/05/16
Ds. H.J. Visser pleit voor een eerder toelaten van kinderen tot het Avondmaal. De dominee kijkt met enige jaloersheid naar de praktijk in roomse kerk waar al op jonge leef­tijd kinderen (7, 8 jaar) hun eerste communie doen.
Jongere kinderen kunnen al wel begrijpen waar het om gaat. "Als ze een periode van onderwijs heb­ben gehad en weten waar het over gaat? Laat ze dan tegen de pubertijd zelf kiezen of ze deel willen nemen of niet. Het kan een belangrijke steun in de rug zijn om ook in de roerige jaren te mogen weten, dat je door het ge­loof deel hebt aan Jezus Christus." Zo krijgen jongeren "het gevoel niet langer als tweede­rangs te worden beschouwd".
GKv Kerkbode Noorden 11/06/16
Classis Stadskanaal 12 mei: De kerk van Winschoten heeft het komend jaar 15 gezamenlijke erediensten met de CGK. Beide kerkenraden hebben uitgesproken verder te willen met het onderlinge contact. In Stadskanaal zullen vanaf deze zomer de middagdiensten altijd gezamenlijke diensten zijn van GKv en CGK. Maar de Oosterkadekerk (CGK) doet daar voorlopig nog niet aan mee.

Ds. C.C. den Hertog (CGK) vertrekt van Surhuisterveen naar GKv/CGK Nijmegen. Wat zijn de voordelen van zo'n combi-kerk?':
"Samenwerking is voor mij veel meer een opdracht, omdat het niet zo zijn mag, dat het lichaam van Christus gescheiden is. Ons land kent een geschiede­nis van vele, vele kerkscheuringen. Sommige nodig, andere iets minder nodig. Voor mij is het de vraag of we ons bestaansrecht tegenover elkaar kunnen blijven ontlenen aan een ge­schiedenis, waarvan we vandaag ook wel zien dat daar veel menselijk en onheilig vuur bij is geweest."
"Het getuigenis tot de wereld om ons heen wordt grondig gehinderd door onze gelijkheb­berigheid. Niet ieder verschil van inzicht is ook direct kerk-scheidend. Sterker zelfs: slechts heel weinig verschillen zouden dat mogen zijn. () Kerkscheidend kun­nen volgens mij slechts die zaken zijn die het hart van het Evangelie raken: de leer van de Drie-eenheid, de leer aangaande Christus en daaruit voortkomend: de rechtvaardiging uit het geloof alleen en het besef dat wij als men­sen radicaal en totaal op Gods ontferming zijn aangewezen. () Hangt er een waas van vermoeidheid over de kerken omdat we het onvoldoende aandurven om te luisteren en te zoeken naar andere kerken?"

GKv Kerkbode Midden 13/05/16
Mr. E. Bos beschouwt de vraag of in de GKv vrouwen nu al tot diaken kunnen worden verkozen. Zijn conclusie: "Het benoemen van zusters tot diaken is thans mogelijk, ook al is dit niet ex­pliciet door de laatste synode uitge­sproken. Er ligt, kerkrechtelijk gezien, dus geen belemmering. () Voor benoeming in de ambten van ouderling of predikant ligt het moeilijker vanwege het door de synode genoemde verschil in verantwoordelijkheden tussen man­nen en vrouwen en de daarmee sa­menhangende onduidelijkheid."
Classis Noord-­Brabant/Limburg 03/03/16 
In Brunssum-Treebeek zijn veel interkerkelijke diaconale projecten, o.a. met asielzoe­kers. "Op deze manier wordt het kerk­zijn in Brunssum gezamenlijk vormge­ven. In samenwerking met de Baptistengemeente en het Le­ger des Hells, de Alphacursus gestart. Hiervoor hebben zich 17 kandidaten aangemeld."
In Maastricht denken GKv en NGK na hoe tot één gemeente samengevoegd te kun­nen worden.
In ja­nuari 2016 is in Eindhoven gezamenlijk Avondmaal gevierd met CGK en NGK.
In 's Hertogen­bosch hebben gemeenteleden bezwaar aangetekend tegen het proces van sa­mensprekingen met de NGK en een bijeenkomst belegd.

GKv Kerkbode 10/06/16
Drie kerken in Dronten, NGK, CGK en GKv Dronten-Zuid gaan intensiever samenwerken. Ds. R. van den Berg (GKv): "Jezus roept ons op om de eenheid te zoeken. Naar zijn stem hebben we geluisterd, en in zijn lief­de hebben we elkaar gevonden."

GKv HAARLEM
Fonteinkerk
zondag 12 juni 2016
09:30 u.: dienst
zondag 19 juni 2016.
09:30 u.: dienst

CGKv IJMUIDEN
Petrakerk
zondag 19 juni 2016
10:00 u.: drs A. Knevel
17:00 u.: ds G.W: Kroeze

GKv AMSTELVEEN
zondag 12 juni 2016
10:30 u.: dienst
zondag 19 juni2016
10:30 u.: dienst

AMSTERDAM-CENTRUM
zondag 12juni 2016
10:00 u.: dienst
zondag 19 juni 2016
10:00 u.: dienst

Classis Alkmaar-Haarlem 16 maart 2016: O.a.: "Er is bezwaar tegen het be­sluit van Haarlem om geen middag­diensten meer te houden. Dat be­zwaar zal worden beoordeeld door de deskundigen die de classis heeft aangewezen."

Classis Utrecht 3 maart 2016: GKv Nieuwe­gein wil verder met CGK/­NGK Nieuwegein als kerk van Christus. Deputaten Kerkelijke Eenheid en de classis zijn akkoord. 
Kerk­grenzen tussen de kerken van Utrecht (C, Utrecht-N/W, Utrecht-LR) worden nog gehandhaafd, maar een kerkenraad kan hier­van afwijken indien nodig.

Onderweg 28/05/16
Homoseksualiteit is een centraal thema is op de CRC-synode in Noord-Amerika, die op 8 juni begon. Er zijn veel bezwaren tegen een com­missierapport over de kerkelijke omgang met het homo'huwelijk'. Zestien clas­ses vinden de conclusies van het rapport te genuanceerd en sommige willen de definitie van het huwelijk in de KO aanscherpen. De classis Arizona vraagt 'seksu­eel verkeer alleen binnen het huwelijk van man en vrouw' als confessioneel te erkennen.

Wordt Vervolgd nr 6 juni 2016
In de Disney-film Frozen (2013) trouwde de hoofdrolspeelster, prinses Elsa niet gewoon met een prins. De boodschap van de film luidde dat je jezelf moet accepteren zoals je bent. Disney werkt nu aan een vervolg. Homorechtenorganisaties roepen de film­producent op om Elsa daadwerkelijk uit de kast te laten komen. 'Een kinderfilm met een personage dat zich voelt aangetrokken tot iemand van hetzelfde geslacht, zal je kinderen niet in homo's veran­deren maar hun leren dat liefde talloze gedaantes aanneemt', denk men.

GKv Kerkbode 30/04/16
Ds. J. Kuiper: "Veel plaatselijke kerken hebben tegen­woordig hun eigen belijdenis. Die heet een visiedocument en geeft weer waar de plaatselijke kerk voor staat. Vaak gaat zo'n visie over de omgang met mensen. "Wat moet je ermee als je in je visie zegt dat betrokkenheid op elkaar heel belangrijk is, maar er in de praktijk van het drukke leven van 2016 bijna niets van terechtkomt? Of dat het pastoraat aan de gemeente teruggegeven is, maar de gemeente komt in meerderheid daarvoor niet in beweging? Dan gaan die grote woor­den tegen je werken."
Mensen die hier op 'afknappen' wijst Kuiper op wat volgens hem de kern van kerkzijn is: "de viering van de gemeen­schap met Christus in het avondmaal. Een belijdenis op zich: je voegen in die grote schare van mensen die etend en drinkend uiting geven aan hun ver­trouwen op de Heer van de kerk. Dat bewaart voor cynisme en geeft hoop."

HHK Kerkblad 17/03/16
Dr. P. de Vries recenseert de dissertatie van dr. A. van Langeveld over prof. C. Veenhof: 'In het klimaat van het absolute'. "Naarmate het absolute in de Gereformeerde Kerken Vrij­gemaakt steeds zwaarder werd aangezet, kreeg Veenhof steeds meer bezwaren. () Kritiek op de belij­denis was voor hem geoorloofd, als men maar aan de kern ervan vasthield. Veenhof is uitgegroeid tot de geestelijke vader van de Nederlandse Gereformeerde Kerken. () Van Langevelds "waardering voor de latere Veenhof is overduidelijk". Volgens De Vries ademt de sfeer in de NGK "nog altijd de geest van Veenhof: trouw aan de Schrift en de kernpunten van de belijdenis met veel ruimte voor verschil in opvatting.
De Vries heeft zijn vragen. Weliswaar heeft de kerkvisie die de vroegere GKv hem "nooit en in geen enkel opzicht kunnen bekoren. () Het exclusivisme dat eruit spreekt, kan ik niet verenigen met de belijdenis dat Christus wereldwijd in eenheid van het ware geloof Zijn kerk vergadert. Kerkelijk exclusivisme verdraagt zich niet met een godsvrucht die niet alleen de kenmerken van de ware kerk (en die openbaren zich in Gods vrijmacht waar Hij dat wil) maar ook van de ware christen benadrukt. Dat Veenhof daar­mee vastliep en dat men inmiddels in de Gereformeerde Ker­ken Vrijgemaakt daarop terugkomt, acht ik winst." Maar, "als buitenstaander [van de NGK] vallen zij bij mij niet op door hun trouw aan de Schrift en de kernpunten van de belijdenis. Dat moet ik in toenemende mate ook van de GKv zeggen." Hij denkt aan: "… de erkenning van het volstrekte gezag van de Schrift in historisch en ook leerstellig en ethisch opzicht, aan de ernst van de eeuwigheid, aan het centraal stellen van wet en Evangelie, zonde en genade in de prediking en aan het feit dat een christen allereerst een pelgrim is op aarde. Een mens die zich alleen rechtvaardig voor God weet op grond van de hem in Christus geschonken en door de Heilige Geest verzegelde vrijspraak in Christus." Bevinding als in het klimaat van de Nadere Reformatie ziet De Vries "maar weinig en in de kerken waarvan hij [Veenhof] de geestelijke vader werd zo goed als in het geheel niet."

Mens en Samenleving: Communicatie 02/06/16
Tijdens de inhuldiging van Koning Willem-Alexander op 30 april 2013, legde Lutz Jacobi in het Fries (de tweede landstaal) de belofte af. De meeste parlementariërs zeiden: "Zo waarlijk helpe mij God almachtig," of "Dat beloof ik." Maar de Friezin zei "Dat ûnthjit ik". Velen dachten dat Jacobi zei: "Dat vertik ik," maar ze zei juist dat ze het beloofde.

Bewaar het Pand 24/03/16
Ds. P. Roos neemt waar dat velen het een belangrijk punt vinden dat waarnemers uit de GKV op de meerdere kerkelijke vergaderingen van de CGK stemrecht krijgen. Het argument: omgekeerd hebben leden van de CGK ook stemrecht op de vergaderingen van de GKV.
Maar de predikant ziet in de GKV allerlei signalen van verwijdering van de Schrift. Hij denkt aan vrouwen op de kansels; de samensmelting met de NGK; het voornemen dat buitenlandse kerken hebben om te breken met de GKv door hun toenemende vrijzinnigheid. Volgens ds. Roos voelen "velen onder ons zich in het nauw gedre­ven door dit punt [stemrecht] op de agenda van classes en Synode. () En eigenlijk weten we het allemaal wel. We zijn zelf verdeeld. Horen we echt bij elkaar? Wat bindt ons aan elkaar? Maar er zijn toch onderlinge afspraken en be­loften? Zijn we met elkaar eerlijk en gaan we eerlijk met elkaar om? Hier kan alleen Gods Geest uitkomst bieden. Eerlijkheid kan zijn dat we allen in de schuld komen voor de Heere. Het kan ook zijn dat we een werkelijke keus doen. Welke kant willen we op? "Linksom ofrechtsom? () Onder ons worden openlijk geen bepaal­de signalen waargenomen om te breken met de leer der Reformatie. () Onderhuids zijn die tekenen er wel, over de hele breedte van onze kerken." En de GKv?: "Deze kerken, tot voor kort wel zuiver Gereformeerd, staan op de tweesprong. Hun lot heeft sowieso te maken met het onze. () We hebben elkaar niets te verwijten. Voor beide geldt: Keert weder, gij afkerige kinderen en Ik zal uw afkeringen genezen (Jer.3).
 


SIGNALEN 15-10-16

De Wekker 30/09/16
Over de CGK gemeente in Emmeloord, de hoofdstad van de Noordoostpolder: Voor hun kerkgebouw werd de eerste steen gelegd door ds. G. Visser op 14 juni 1952. Vanaf deze tijd is er sprake van contacten tussen de GKv en de CGK. Tussen 1963 en 1969 werden de contacten moeilijker. Vanaf 1970 werden de contacten voortgezet met de NGK. In 1972 ondertekenden beide gemeenten de verklaring van eenparig gevoelen. Maar tot volledige eenheid is het niet gekomen.

GKv Kerkbode Noorden 1/10/16
Ds. J. Kuiper heeft gevoelens van onbehagen als het gaat om MV in de kerk. Hij herinnert aan het synodebesluit van Ede dat sprak van verschillende verant­woordelijkheden voor mannen en vrouwen. Maar 'wie die weg opgaat, komt op een pad vol voetangels en klemmen: gaat je ingebakken mannelijk superioriteitsgevoel je parten spelen?' De predikant ontwaart ook 'een bovenschriftuurlijke binding' als een kerkenraad het niet goed vindt dat een predikant zijn standpunt vóór de vrouw in het ambt niet mag ventileren.

Ds. A.H. Driest evalueert het huisbezoek. Hij herinnert aan een uitspraak van prof. E.A. de Boer dat 'onderling pastoraat niet bestaat'. Pastoraat hoort bij de ouderling: 'Toch is dit laatste een gedachte die vandaag niet sterk leeft. Geen wonder dat daarmee de ouderling die regelmatig de wijk ingaat op z'n retour is. Tot schade van de kerk. Het individuele pastoraat van de ouderling laat zich niet vervangen door het opzetten van een kring van gemeenteleden die die zorg overnemen. Dit pastoraat vraagt nu juist om die individuele herderlijke zorg van de ouderling.'

In de kerk van Haren kost het steeds meer moeite om de vacatures voor het ambt vervuld te krijgen, m.n. door de werkdruk van mannen: in veel gezinnen werken beide partners; men­sen willen zich niet voor vier jaar binden; de eisen van de gemeente zijn toegenomen. Daarom heeft men nu pastorale werkers in de gemeente naast ouderlingen en diakenen (MV) die een stuk werk en verantwoording van de ouderling overnemen. Het gaat om zorg en aandacht voor en gebed met en troosten van kerkleden. De ouder­ling houdt contact met de pastorale werkers en gaat, waar nodig, zelf een bezoek afleggen. Conclusie van een ouderling daar: 'De wereld om ons heen verandert, ook in de kerk kan men niet meer de oude vormen van vroeger handhaven.'

OnderWeg 01/10/16
Het blad constateert: De nieuwe kerkorde van de GKv spreekt er niet expliciet over hoe het jaarlijkse huis­bezoek moet worden ingericht. In de praktijk zijn er daarom steeds minder jaar­lijkse huisbezoeken.

Op 31 oktober is het 50 jaar geleden dat de Open Brief aan de Tehuisgemeente verscheen en aanleiding werd tot het ontstaan van de NGK. Maar die breuk is in vergaande mate geheeld en dat wordt op zondag 30 oktober op diverse plaatsen gevierd door gezamenlijke kerkdienst (soms) met Avondmaal vieren: in En­schede, IJsselmuiden, in Haarlem/Heemstede.

NGK Groningen (Tehuis-gemeente) en NGK Utrecht hebben besloten dat homoseksuele gemeenteleden met een relatie 'in liefde en trouw' ambtsdrager kunnen worden.

Peter Wieringa (vroeger GKv, nu landelijk adviseur missionair werk in de NGK) bedenkt een 'praktijkvoorbeeld van kerkverlating'. 'Machteld had een veeleisende moeder. Als ze als kind de tafel had gedekt, legde moeder nog even alle bestek goed recht. Als ze een 7,7 kreeg voor een toets, was de reactie: 'Heb je misschien niet genoeg geleerd?' Volgens Wieringa: 'In de kerk werd dit nog versterkt door het benadrukken dat we 'in zonde ontvangen en geboren zijn en geneigd tot alle kwaad'. We doen nooit iets helemaal goed. Altijd die zonde ..'. Zijn oplossing: begrip voelen en tonen voor Machteld. En: de echte God vindt Machteld geweldig!

GKv kerkbode Midden 30/09/16
Classis Hardenberg 2 juni 2016: …Heemse overweegt haar predikanten bij de avondmaalsdiensten in Clara Feyoena Heem in te zetten die eerder door de PKN werden belegd. In verschillende classis­gemeentes bestaat de mogelijkheid voor gasten van buiten de GKv, om het avondmaal mee te vieren. De classis heeft geen bezwaren tegen het bedienen van het sacrament in dergelijke zorginstellin­gen.

Onderweg 17/09/16
GKv Utrecht-Noord/West (Opstandingskerk) bevestigt als eerste GKv-gemeente enkele vrouwelijke gemeenteleden als ambtsdrager.

GKv Kerkbode Midden 16/09/16
Heerco Walinga probeert de specifieke identiteit van de GKv te achterhalen. Standpunten m.b.t. liturgische vormgeving, evolutie, homoseksualiteit, M/V in de kerk, gasten aan het avondmaal, het bepaalt allemaal niet de identiteit van deze kerk. Wat onderscheidt dan wel? Volgens Walinga: 'Dat we die vraagstukken niet uit de weg gaan () en in de tijd die er is tot de Jongste Dag, na willen denken over die lastige vragen.' Willen leren, dat is het! 'Vraagstukken? Problemen? Ethische kwesties? GKv-ers slaan dan de Bijbel open en stropen de mouwen op.'

Classis Amersfoort 2 juni 2016: … De vergadering stemt van harte in met de toelating van br K. van Bekkum tot predikant. Van Bek­kum ondertekent het bindingsfor­mulier voor predikanten binnen de classis Amersfoort, en is daarmee predikant van Amersfoort-West geworden.

Op voorstel van de kerk van Leusden gaat de classis bezig met een pio­nier voor het werk onder 18- tot 30-jarigen aanstellen.

Classis Amsterdam 2 juni 2016: … De 'mogelijk­heden van verbinding' (ambtelijk en sacramenteel) van GKv met Po­pUpKerk en Kleiklooster worden besproken. Deputaten Gemeentestichtingsprojecten mel­den dat de begeleiding moederkerk A'-dam-C zwaar belast. De fi­nanciering vanuit de kerken is in een afronden­de fase. De projecten hebben wel christelijke presentie opgeleverd in de Bijlmer, in een wijk in Amstelveen en onder kunstenaars, maar geen nieuwe kerken. 'Het feit dat jarenlan­ge financiële ondersteuning uit de GKv niet geleid heeft tot nieuwe christelijke gemeenten die verlangen naar aansluiting bij de GKv zal als een pijnlijke constatering verdragen moe­ten worden'. [zie voor opvattingen die in m.n. de 'PopUpKerk' leven: Veranderd geloof, rubriek Rond de Schrift].

Classis Noord­Brabant/Limburg 12 mei 2016: … Na de zomer zullen GKv en NGK in Maastricht nog wel twee zelfstandige kerken zijn, maar er worden samen pastorale kringen gevormd en de erediensten worden gezamenlijk gehouden.
Iedere zon­dag bezoekt een aantal mensen uit het Midden-Oosten de gemeente. Samen wordt gezocht naar een vorm om gemeente te zijn. In het jeugdwerk wordt meer en meer samengewerkt met de Bap­tistengemeente.

GKv Dronten-Zuid heeft Gerry Bos-Kaptein aange­steld als pastoraal werker. Zij studeert theologie aan de TUK.

OnderWeg 3/09/16
Stroom Amsterdam, vroeger dochterkerk van Ooster­parkkerk (GKv), is een zelfstandige gemeente geworden. In 2012 stuitte verzelf­standiging binnen het GKv-kerkverband op een protest van 43 GKv-predikanten omdat vrouwen leidinggevende posities vervullen bij Stroom en er afstand genomen wordt van de belij­denisgeschriften, onder meer op het punt van de doop. Maar sinds 1 januari jl. is Stroom formeel een zelfstandige gemeente buiten de GKv en op 10 juli is het leiderschapsteam van Stroom door de kerkenraad van GKv Oosterparkkerk ingezegend. Voorganger Martijn Horsman. De mogelijke relatie met de GKv wordt onderzocht.
Er wordt ook gewerkt aan verzelfstandiging van Kleiklooster en Popupkerk per eind 2016.

De GKv synode Meppel krijgt te maken met een bezwaarschrift tegen het oordeel van PS Zuid-Holland uit 2015, dat 'er ruimte is voor de vraag of de Bijbel iets zegt over homoseksuele relaties van liefde en trouw' en dat er reden is om 'terughoudend te zijn in tuchtmaatregelen wanneer over het antwoord op deze vraag (nog) geen duidelijkheid bestaat'. In een beleidsnotitie van KR GKv Rotterdam-Oost wordt erkend dat de Bijbel negatief spreekt over homoseksuele handelingen, maar ook gesignaleerd dat toegewijde kerkleden met een ho­moseksuele relatie zich vaak niet herkennen in de in de Bijbel beschreven praktijk en er in de GKv verdeeld­heid over homoseksualiteit is. Daarom wil men samenlevende homo's als lid aanvaarden en met hen het avondmaal vieren.

OnderWeg 11/06/16
Ds. Evert Jan Hempenius (55) gaat over naar de PKN. Zijn losmaking van Barneveld (2012) leidde niet tot een verbintenis met een nieuwe gemeente. De predikant motiveert zijn stap met: 'In de GKv is onvoldoende draagvlak' voor zijn prediking te ervaren. Hij signaleert dat in zijn contacten met diverse gemeenten het persoonlijke geloof, de invulling van de prediking en de catechese nauwelijks meer ter sprake kwamen. Hij ziet dat als tekenen dat de GKv in een 'diepe geestelijke crisis' verkeren.'

Emeritus hoogleraar dr. B. Kamphuis (TUK): We moeten stoppen met het zingen van ons volkslied in/na kerkdiensten. Dat past niet bij 'de katholiciteit van de kerk'. Zijn voornaamste argument: we zitten met al die vluchtelingen en asylzoekers niet meer samen als Nederlanders in de kerk.  

GKv Kerkbode Noorden 3/9/16
GKv Oosterkerk in Groningen heeft in een drietal jeugddiensten het thema Verbondenheid aan de orde gesteld. In de laatste dienst vroegen jongeren aan gemeenteleden waar zij zich in de kerk aan ergeren. De vorm 'leenden' ze van een populair TV praatprogramma: De Wereld Draait Doorrrrrrrrrrrr. En 'omdat alle standpunten en ergernissen zo allemaal met een knipoog op tafel kwamen, werd iedereen impliciet uitgenodigd zichzelf te relativeren.'

GKv Kerkbode Midden 15/7/16
Drs. P. Houtman maakt een momentopname van het debat Schepping en Evolutie in De Nieuwe Koers. Hij schrijft o.m.: 'DNA-onderzoek wijst uit dat het le­ven geleidelijk is ontstaan en dat alle levensvormen door afstamming aan elkaar verwant zijn, terwijl Genesis 1 spreekt van aparte scheppingsdaden van God, in het bijzonder als het om de mens gaat.' En 'prak­tisch eenstemmig is de mening dat de evolutietheorie als geheel zo solide is dat ze geaccepteerd moet worden. Het creationisme is een natuurweten­schappelijke theorie en volgt als zodanig niet zonder meer uit de Bijbel. Christenwetenschappers verklaren in koor dat evolutie niet in strijd is met het (hun) geloof in God.'

Robert Plomp (PKN/GB) doet in zijn boek Nederlander met de Nederlanders een oproep om geen aanstoot te geven aan de mensen met ideeën die achterhaald zijn op het gebied van homo­seksualiteit, wetenschap en vrouwelijke leiders in de kerk. Vanuit zijn missionaire verlangen wil deze gereformeerde bonder aansluiten bij de cultuur.

GKv Kerkbode Noorden 2/4/16
Ds. A. van der Sloot beschouwt 'kerkelijke verandering in historisch perspectief'. Hij roert o.m. de verhouding tussen FRCA (Australië) en GKv aan en vraagt zich af of Rom. 14 over de zwakken en sterken, wel voldoende in rekening is gebracht. Conclusie: 'Daar zijn we niet sterk in geweest!' Is er wel waardering geweest voor meningen die de jouwe niet zijn? Was het niet meer: 'elkaar weerleggen of bestrijden en elkaar wat in een hoekje zetten dan wel elkaar negeren? Haakte mee als gevolg daarvan zelfs prof. dr. J. Douma niet af?'
De predikant wil dat de GKv meer luistert naar het buitenland en ook naar PKN/GB die zorgen uit over de GKv.

Er is een symposium geweest over 'krimpende kerken' (Praktijkcentrum GKv). Wat krenten uit de pap.
Er moeten geloofsgesprekken worden gevoerd tussen jong en oud. Herbronnen is daarbij heel belangrijk, volgens emeritus hoogleraar dr. M. te Velde: het Woord steeds opnieuw doordenken. En niet bang zijn voor experimenten zoals we dat vroeger waren. En als het niet is geslaagd, is dat dan erg?
Zo experimenteert GKv Enschede-Zuid met twee morgendiensten om de diversiteit binnen de gemeente te behagen.
En je moet 'uit je comfortzone komen' (Praktijkcentrum).
Te Velde wees er verder op dat 'de nadruk op de zelfstandigheid van de plaatselijke kerk een valkuil kan zijn. Is het niet beter naar presbyteriaans kerkmodel het accent op de regio met zijn preekplekken te leggen?
De Roest drong aan niet te snel kleine gemeenten op te heffen. In het NT telden deze ook hooguit 40 leden.

GKv Kerkbode Midden 26/8/16
Classis Harderwijk 12 mei 2016: Ds H. Hoksbergen van Putten is ziek; beterschap is niet op korte termijn te verwachten. Ds. E.J. Hempenius kon­digt aan per 1 juli de GKv te gaan verlaten.

Classis Utrecht 19 mei en 7 juni 2016: … Ds G. Roorda van Zeist-De Bilt stopt met zijn werk als predikant. De classis geeft hem op zijn verzoek preekbevoegdheid, zodat het preekrooster van de kerk van Zeist-De Bilt de komende tijd intact kan blijven.

Over een con­creet voorstel van ds Kruiger en ds Bouma rondom lekenpreken wordt nog geen besluit genomen. Een extra classisvergadering wordt gehouden over de om­gang met elkaars meningen en standpunten.

Onderweg 23/1/16
De vraag van NGK Utrecht is welke wijn er voor het Avondmaal moet worden gebruikt, gezien het feit dat er ook kinderen aangaan. Oplossing: wijn zonder alcohol.

Van 17 tot en met 24 januari 2016 is de Landelijke Week van Gebed gehouden (Raad van Kerken in Nederland). Er wordt steeds vaker samengewerkt wordt met andere kerken. De CGK en de NGK in Eind­hoven bv organiseerden samen­komsten 'met katholieke, protestantse, gereformeerde en evangelische chris­tenen'. Echter NGK Doorn maakte een voorbehoud. Want insteek om samen de Vader, de Zoon en de heilige Geest te eren, 'is binnen de Raad van Kerken niet altijd bespreekbaar'. Maar ook dat werd opgelost: eerst naar eigen NGK dienst en daarna opgeroepen naar de oecumenische dienst te gaan.

Onderweg 9/7/16
De Ankergemeente (CGK/NGK) en de GKv in Nieuwegein hielden in de zomermaanden voor het eerst gezamenlijke kerkdiensten. Op 17 juli vierde men samen het avondmaal. Dat gebeurde op 26 juni ook door de GKv en NGK in Eindhoven.

Ds. E.C. Luth is met toestemming van de classis Groningen door de kerkenraad van de GKv Groningen-Noord-West afge­zet als predikant.

Onderweg 31/10/15
'Als je in Afrika opgroeit, leer je vanzelf om op God te ver­trouwen', zegt Ibrahim Abarshi, senior pastor van de Redee­med Christian Church of God (RCCG) in Amsterdam. God zei 15 jaar geleden tegen hem: "Ga naar Amsterdam." Hij ging, en God zei opnieuw: "Kom hier wonen en plant een kerk." Behalve zijn eigen gemeente begeleidt hij nu acht nieuwe kerk­plantingen. RCCG (30 gemeenten) is één van de snelst groeiende kerken in Nederland. De predikant: 'We zijn dankbaar voor de zendelingen die honderd jaar ge­leden het evangelie naar Afrika brachten, maar we zien dat het evangelie nu nagenoeg verdwenen is in Europa, daarom zenden wij nu kerkplanters vanuit Nigeria naar Europa, om het evangelie terug te brengen en Gods ko­ninkrijk te verkondigen.()
Nederlandse christenen zijn geseculari­seerd in hun denken en daarom krachteloos. Jullie kerkdien­sten zijn monotoon en slaapverwekkend - de gemeenteleden zijn toeschouwers in plaats van actief betrokken aanbidders. Het zijn formele bijeenkomsten waar over God gepraat wordt alsof Hij er niet zelf bij is, of niet in staat om iets te doen. Het zijn geen levensveranderende gemeenschappen.'

Onderweg 19/3/16
GKv Ommen-West introduceert ambtsdrager in opleiding, aio, een soort stagiair.
De in de jaren zestig in Enschede uitgesproken schorsing en afzetting van acht ambtsdragers, waaronder de predikan­ten C. Bakker en O. Mooiweer, zijn opgeheven, meldt GKv Enschede-Noord mede namens de GKv Enschede-­Oost.

Ds. J. Plantinga (69) heeft zich onttrokken aan de NGK uit verontrusting over diverse ontwikkelingen in deze kerk zoals de vrouw in het ambt en de omgang met homoseksualiteit. Zijn bezwaren spitsen zich toe op de pre­diking, waarin zijns inziens Gods oordeel niet of nauwelijks ter sprake komt. Ook wordt de alverzoening getolereerd.

GKv Kerkbode 30/7/16
Het College van Bestuur van de TU Kampen heeft dr. Leon van den Broeke(1966) benoemd tot universitair docent Kerkrecht. Van den Broeke (PKN) doceerde vanaf 2007 Kerkrecht, sinds 2013 Religie, Recht en Samenleving/Kerkrecht aan de Faculteit Godgeleerdheid aan de Vrije Universiteit te Am­sterdam. Daarnaast is hij sinds 2011 gastdocent aan de Bijzondere Faculteit Kerkelijk Recht, Katholieke Universiteit Leuven, België.

GKv Kerkbode Midden 5/8/16
De classis Hattem (12/5/6) stemt niet in met de broeders die bezwa­ar maakten tegen gezamenlijke middagkerkdiensten met de NGK.

De classis keurt verdere samenwerking tussen de CGK, GKv, NGK in Dronten goed. De verwachting is dat ook GKv Dronten-noord zich op af­zienbare termijn bij het proces zal aansluiten.

Onderweg 6/8/16
Artikel B36.1 KO GKv geeft aan dat de kerken­raad 'als regel' de gemeente twee keer per zondag bijeenroept Kunnen leden die één keer komen ambtsdrager worden?
GKv Zuidlaren besloot: 'Bij de talstelling van ambtsdragers zul­len de criteria die in de Bijbel voorko­men in 1 Timoteüs 3 en Titus 1, gebruikt worden. Iemand die de gewoonte heeft om op zondag eenmaal naar de kerk gegaan, kan op tal worden gezet. Tenzij die eenmalige kerkgang een uiting is van een gebrek aan toewijding en trouw. Het gebrek aan toewijding en trouw is in dat geval zichtbaar in zijn hele functioneren in de gemeente.'

De ledenvergadering van het Steunpunt Kerkenwerk (SKW) van de GKv heeft de statuten ge­wijzigd: CGK en de NGK kunnen zich op voet van gelijkwaardigheid met de GKv bij het Steunpunt aan te sluiten. (SKW adviseert en ondersteunt kerken bij personeelsbeleid, materiële en financiële zaken, ANBI en kerkelijk bestuur.)

De synode van de Reformed Church in the United States (RCUS, 4.000 leden, 50 gemeenten) zal de ban­den met de GKv verbreken, tenzij de GKv-synode volgend jaar bekering laat zien van de huidige koers van 'deforma­tie'. Bezwaren: vrouw in het ambt, homosek­sualiteit, hermeneutische opvattingen aan de TUK, verwerping schepping in 6x24 uur.

GKv Kerkbode 1/4/16
Classis Harderwijk 11 februari 2016: De algemene tendens t.a.v. het toelaten van gasten aan het avondmaal is dat de verantwoorde­lijkheid bij de gasten gelegd wordt. Indien mo­gelijk heeft een kerkenraadslid een persoonlijk gesprek, waarna besloten wordt over toelating. Als een gast in eigen kerk gerechtigd is aan te gaan en instemt met de apostolische geloofsbelijdenis, wordt hij over het algemeen toegelaten tot het avondmaal.

Nader Bekeken 6/6/16
Hoe wil dr. A.J. Plaisier, voormalig scriba PKN de protestantse verdeeldheid aanpakken? Hij taxeert die anders dan de breuk tussen Rome en de Reformatie. Dat is 'de grote breuk. De versplintering daarna slaat werkelijk nergens op. Die is een grof schandaal.' Dus een worden, maar niet zoals in het langdurige Samen-op-Weg. 'We moeten nu andere modellen ge­bruiken. Een koepel van kerken is snel haalbaar. Zo word je bekender met elkaar, kun je naar elkaar toegroeien en presentie vormgeven - van onderaf. Uit zo'n federatie kan voortvloeien dat je op een gegeven moment zegt: "Nu even doorpakken, dan zijn we over vijf jaar institutioneel een".

Onderweg 25/6/16
Hoofdredacteur A.P. de Boer heeft ook zijn gedachten over fusies van de protestanten. Sinds zijn EO-jaren en New Wine conferenties heeft hij open ogen voor hervormde en gereformeerde broeders elders.
'Toch knarst het bij mij als ik NGK'ers en GKv'ers onbekommerd hoor roepen dat we 'natuurlijk' over een paar jaar met zijn allen in de PKN zitten.' Predikantenruil, prima. Maar het probleem is wel de vrijzinnigheid in de PKN.  'Verontruste predikanten die daarheen verkassen, daar snap ik dus echt niks van'.

GKv Kerkbode Midden 24/6/16
Classis Ommen 21 apri/2016: … De classis heeft in overleg met de classis Har­denberg besloten te stoppen met het laten bezorgen van vijf exemplaren van het Nederlands Dagblad in het Röpke Zweersziekenhuis te Harden­berg. Er zijn ook digitale moge­lijkheden van nieuwsvoorziening beschikbaar zijn. En het wordt ook geen taak van de classis geacht...
 


SIGNALEN 01-10-16

ND 18/06/16

De kleine gereformeerde basisschool in Houten was met negentig leerlingen een van de honderd veelal christelijke scholen die op termijn hadden moeten sluiten, als staatssecretaris Sander Dekker zijn in januari gepresenteerde plannen had doorgezet. Maar Dekker heeft zijn plannen gewijzigd. En nu mag deze (te) kleine school blijven bestaan evenals de helft van de 25 gereformeerde basisscholen in West-Nederland die te weinig leerlingen hebben.
Een moeder ziet voor haar kinderen vooral voordelen van kleine scholen: ‘De leerkrachten kennen alle kinderen van de school, de kinderen worden



Aanmelden GRATIS nieuwsbrief

Naam:
E-mail:



printen

mailen

In the footsteps of the synodicals 1

‘The ongoing revolution’ - an analysis

 

D.J. Bolt 
23-03-13


In 1992 sociologist Prof. G. Dekker wrote his book ‘The silent revolution’. It caused quite a stir. The book analysed the developments in the synodical-Reformed Churches (GKN) during the 1950-1990 period. Dekker concluded that nothing less than a revolution had occurred in these churches. They had totally changed, both in doctrine and life.


Last year, dr. G. Harinck, professor at the liberated Theological University in Kampen and at the Free University in Amsterdam, took the initiative in consultation with Prof. Dekker to conduct a study of the developments during recent years in the liberated-Reformed churches (GKv) in comparison with the earlier ones in the GKN. This resulted in a new publication by Dekker: ‘The ongoing revolution’ [1]. The book describes and interprets the developments in these churches in sociological terms. It tries to answer the question whether the changes in the GKv in the period from 1970 to 2010 are comparable to those that previously occurred in the GKN. In brief: are the liberated going in the footsteps of the synodicals?  


The book was presented on Friday, March 1, 2013 in the auditorium of the Theological University in Kampen. After the presentation the audience was addressed, interspersed with a brief opportunity to ask -    

  • Prof. dr. George Harinck about the reception in 1992 of ‘The silent revolution’
  • Prof. dr. M. te Velde about ‘The ongoing revolution’
  • Dr. K. van Bekkum about The future of the Reformed Churches  

We have read the booklet with great interest. It is easy reading, and contains much that evokes recognition. His evaluation at the end of the book is revealing, and invites further comment and research.


Are we going in the footsteps of the synodicals?

Professor Dekker answers this question in the affirmative. But on what basis? Which arguments does he use? And are these always correct and applicable? 
We will try to follow his line of reasoning, and provide comments in later articles.

The facts, opinions and conclusions in Dekker’s narrative are quite intertwined.
We will therefore try to present the factual information on which his reasoning is based and draws conclusions, systematically for each subject under the following headings:   

  • General remarks
  • Facts from the GKN
  • Facts from the GKv
  • Dekker’s conclusion

Using this format, Dekker’s (partial) answers to the central question: Are the liberated following in the footsteps of the synodicals can be better placed. We follow the sequence in which professor Dekker introduces the topics, and refrain for the moment from offering any comment or conclusion. 
The greater part of Dekker’s information facts and quotations comes from the manuals of the GKv, and from the description of the history of these churches in Vuur en Vlam. For those who have read that material, very much in his book will have a familiar ring.

  

The problem

In a lecture, held in 1994 in Kampen, Prof. Dekker said among other things:

"This brings me to a conclusion which, for now, I would put forward as not much more than a hypothesis: In the coming years the liberated-Reformed will demonstrate radical changes. They will (have to) adjust themselves more and more to the developments in general society, precisely because they (want to) apply their faith to all aspects of life. During the coming decades they will therefore develop in the direction in which the synodical-Reformed have developed, and they will in future also begin to look more like the synodical-Reformed."

Today, after some twenty years, Dekker thinks that the following questions can readily be answered:

  • Have the churches changed?
  • If so, which changes have occurred?, and
  • Do these changes reflect those in the former GKN?

Dekker posits that the liberated chose ecclesiastical isolation. That isolation does not make it self-evident that they would change. But over the years that isolation was demolished by the emergence of a new generation and the influence of the young intelligentsia. The perspectives were substantially widened and led to major changes. 
There was also noticeable apathy. Community involvement declined. There was decreasing understanding of what the church is.

Opinion within their own circles is that the churches are experiencing an extremely exciting transformation from a fairly closed to an open church community. Several typical liberated organisations have opened their doors for other christians. Many view the increased openness positively, seeing it perhaps as a reformation. 
In short, the churches are changing.  And that at an accelerated pace.  


The starting position


To allow comparison a starting position must be selected, and a time slot over which the changes are measured. The choice fell on two periods of 40 years: 1950 to 1990 for the GKN, and 1970-2010 for the GKv. The starting situations in 1950 and 1970 are very similar. 
It should be noted that some developments are difficult to compare because they had been finalised in both church communities during the 1950-1970 period - thus prior to the period selected for the liberated churches.  Birth control was mentioned as an example, which in liberated circles had been accepted already by 1970.


GKN
The schism of 1944 was still fresh in people’s mind. Numerous members, striving after deepening beliefs and renewal had left the churches. A period of peace ensued, displaying certain traits of having arrived, possibly also of rigidity. A process of integration and acceptance of the churches in Dutch society began. An open attitude made the churches receptive to developments in general society. These stimulated the changes in the churches.


GKv
The liberated regarded 1944 as reformation. They were the continuation of the Reformed churches. It leads to conflicts about the relationship with other churches (B.A. Bos) and about 'ongoing reformation’. There are signs of a radicalisation of the Liberation.  Cooperation with other christians causes disunity.  Opposition is formed towards Dutch general society. The consequence is that the influence of developments in society is much delayed.


After the split in 1967 there is a period of rest, consolidation and development, during  which the churches’ isolation is reinforced. The churches are characterized as orthodox in doctrine and homogeneous in faith and behaviour. They form a cohesive group and are in their own way involved with society.


Membership


From the growth or loss of members we may with caution say something about the nature and strength of a faith community. Factors are: numbers baptized, deaths, and admitted and departed members. 
The book shows the development of the memberships of both church communities. These are (graphically indexed) strikingly similar. After initial growth the figures show the onset of a steep decline. Recent figures for the liberated confirm this observation.


GKN
Initially there was a high birth rate, and membership figures still increased. However, the excess of births over deaths was decreasing already back in 1970. After the turning point in 1975, a steep decline sets in. Membership in 2000 is equal to that in 1950.  
Family planning has been a hot issue. 
Missionary activity has declined since 1970. More and more members leave the church, later on in very large numbers. Since 1970 the excess of church leavers over those who join has been accelerating.


GKv
Initially there was a high birth rate, but this declined sharply after 2000. Church growth was mostly by birth surplus. Family planning has quietly taken over and is hardly talked about.  
Already in 1980 the number of church leavers exceeds that of those who join.  This difference is increasing and accelerating.


Membership in 2012 is similar to that in 1995. Research by the Reformed College in Zwolle shows a decrease in membership to an estimated 98,000 - 108,000 members in 2025, which is 15-20% less compared with 2008.  

Part Conclusion
The data indicates that the GKv is experiencing a demographic development similar to that of the GKN.


Church and Dutch general society


GKN


Ecclesiastical position
 
The synodical-Reformed recognized the legitimacy of other church groups and adopted more and more an open attitude, especially towards the Nederlands Hervormde Kerk (the original state church). Contact with other Reformed groups was therefore becoming more tiresome and weaker. Their initial antithetic position changed into cooperation and eventual unity. In 1970 the synodical-Reformed participated enthusiastically in the formation of the Council of Churches.


Social position
 
Although synodical organisations are christian, they are not ecclesiastically bound. The Kuyperian distinction between the church as institution and the church as organism is strictly observed. 
Over time, the bond between churches and organisations became looser and was finally completely abandoned. The christian character of organisations has in many respects suffered damage.  


GKv
 

Ecclesiastical position 
By regarding themselves the true Church these churches position themselves automatically over against other churches, in particular the GKN. With the GKN’s increasing loss of Reformed character, there is less and less attention for them. 
Unity with the Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) is constantly being hampered by the tough preconditions set by the liberated-Reformed for talking and uniting. Are the CGK not also following in the footsteps of the synodicals? The subsequent appeasement between the churches does not lead to unity; the CGK are not yet ready. But their universities do work together. Dr. S. Paas is the first CGK lecturer at the TUK. The relationship with the synodical-Reformed University in Kampen is also good.

Slowly but surely the liberated churches become more open and abandon their self-imposed isolation. Contacts are established with the Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK). Members of NGK and CGK can join organisation ‘Evangelisatie & Recreatie’. 
Around 2000, fifty percent of the congregations cooperates in one form or another with another church, under national guidance and stimulation.  

The changed open attitude shows up in all kinds of cooperation, such as the Council of Churches, spiritual care for the military, inter-church consultation in government affairs, a Liaison Committee for Reformed believers, membership of the Dutch Missionary Council, participation in the National Synod. There is ongoing research into a possible association with the Council of Churches.


Social position

‘Ongoing reformation’, and the loss of christian identity of then-existing organisations, led to exclusive liberated organisations, and in that way established ‘liberated life’. But during later years that exclusive liberated-Reformed character disappeared, or was weakened by other opinions, lack of enthusiasm and commitment. 
Examples: Nederlands Dagblad (ND) and the Reformed Political Federation (GPV). 
Meanwhile, voting for the ChristenUnie is no longer a matter of fact. There is even sympathy for GroenLinks and PVV. 

A network of Reformed schools was created based on the triangle idea of family-school-church being one. But during the nineties difficulties arise with the Reformed identity. The involvement and motivation of parents and members also wanes. Admission policy for members and staff is quickly adjusted. The Gereformeerde Scholengemeenschap Randstad (Reformed Schools-community Randstad) asks only whether its employees can be credible bearers of the Reformed identity. In 2012 the LVGS [2] seeks revision of the ecclesiastically defined basis, and advocates reconciliation with evangelical schools. Exemption used to be sought from the legal requirement to establish ‘participation councils’ in schools, but nowadays most schools have that kind of council. 

The early liberated churches had no sympathy for the Council of Churches, but the GKv is now thinking about joining it; and there is enthusiastic participation in the so-called National Synod.

Nowadays the liberated play an important role in new orthodox-protestant organisations.

The defensive attitude towards the government has disappeared: invitations to interdenominational services held on royal occasions are no longer an issue. The once radically rejected subsidy for the TUK was accepted, and granted; financial support for theological students likewise. The TUK adapts increasingly to academia, and professionalises all the time.

Social welfare legislation was initially rejected on principle, but government assistance is now accepted instead of diaconal support.


Part Conclusion
 
There is similar openness in both church groups. This can be seen in the changed attitude towards ecumenism as it has taken shape in the Council of Churches. In both church groups within the Dutch world of churches, similar developments have taken place. 

This also applies to the social situation. First there was significant difference: the liberated had their church organisations. With the synodicals the relationship between church and organisation was indirect, with the liberated direct. But both of them remained Kuyperian, and so in practice the difference is not so great. Was it not the idea to influence the world? Thus the ecclesiastical character of the liberated organisations had to change under the influence of that world.  

Will the disappearance of the exclusive ecclesiastical relationship and the involvement with christian organisations lead to organisations like those of the synodicals? At the moment the christian character of the original liberated organisations is still better maintained. But there is real concern that these too will not escape a development process as with the synodicals.  

The general picture is one of decline. It seems that the liberated world has been longer able to resist degenerative developments. But the direction in which it is moving does show correspondence with that of the synodicals.

 

Organisation


GKN
During the past fifty years the churches developed organisationally from a collection of local churches which met together once every three years, to a church federation in which the national synod with its well-equipped administration centre, employing dozens of exempted officials, occupies a permanent place. The service centre in Leusden employs 150 people.


There is professionalisation, centralisation and bureaucratisation. There is growing distance between leaders and members, also in local congregations. This professionalisation is not consistent with the original presbyterial church model. 

GKv
From about 1980 there is strong organisational growth. There are new agencies and institutions with exempted employees: a Reformed Missiology Training - later Institute of Reformed Theological Training with additional employee, full time tutor of potential missionaries, development workers and evangelists; a national agency with a coordinator for evangelism activity, a diaconal support centre with full time practitioner, an office of De Verre Naasten in Zwolle with a ‘director abroad’, an Archive- and Documentation Centre, a communications consultant, a policy adviser for church personnel, a support centre for congregation development.  
Synod Harderwijk 2011/12 approved the creation in 2013 of a new practice centre for theology and congregation development - a joint project of TUK, GH and the Centre for Support Services. 
In Zwolle 10 liberated organisations with 27 employees are housed under the one roof.


The professionalisation of ministers and synod work is ongoing. A vocation profile is under (further) development.
Upon the close of synod, its president becomes the face, contact point and representative of the churches. There is a desire for more centralisation. 
A support association was established for church workers within the GKv, NGK and CGK.


Ecclesiastical practice and church-orderly commitments are causing tension. A new model Church Order should provide a solution. 
Diversity is evident from three Baptism- and five Holy Supper Forms.  
Church boundaries are less and less being observed. Office-bearers who move home sometimes remain attached to their congregation, because of a shortage of office-bearers. The classic elders’ visit is under pressure from alternative pastoral care.

Interest in national church affairs is decreasing, for example the Schooldag.


Part Conclusion
The liberated churches have grown considerably both organisationally and professionally, with emphasis on the pastorate.


There is general development in the centralisation of tasks and services.  
The adopted compromise between hierarchy and independentism will over time undoubtedly lead to a looser relationships between national and local church life, and to increased diversity.


In all of the above the GKv are developing after the GKN model. Also in the various local changes mentioned above there is no difference with the GKN, who experienced them at an earlier time.


The work of office-bearers


Comparison between the church groups is not easy because not much has been documented. Therefore only a few lines can be drawn.


GKN
During the course of time greater equality has developed between the offices, and the difference between office-bearer and non office-bearer has become less important. There is no longer a difference between elders’ and elders-and-deacons’ meetings.


GKv
The pastorate has in certain respects become like other professions.
Some of the work can also be performed by non-ministers, for example: curator of the University. The minister is no longer always chairman of the consistory. The church worker threatens the position of the minister.  
The distinction between office-bearers and church members is diminishing.  
It is no longer thought honourable to become an elder. In more than half of the congregations it is difficult to find enough office-bearers. 
In some of the churches the elders no longer pay the annual home visit, but have become more of coordinators of pastoral work.


The work of the deacons is shifting sideways because of civil legislation; and it is also moving into the field of other office-bearers, for example marital problems and divorce. The deacons run their own committee, and also meet separately.  

The churches’ involvement with foreign development assistance runs via its organisation De Verre Naasten (Distant Neighbours).


Part Conclusion
 
All this strongly suggests that there is a fairly high degree of similarity in the changes in both church groups. Only the position of the deacons is quite different from that in the GKN.

 

The position of women


The woman in office is one of the most important issues. The changing position of women in society has over the study period caused significant changes in all of church life.


GKN
 
In the early fifties synod decided to allow the churches freedom to grant women the vote. In 1965 synod decided that the woman is also allowed to participate in the work of office-bearers. This was followed by opening up all the offices to women. Without their contribution, many churches would suffer a great lack of workers. In the meantime the number of female theological students is increasingly starting to dominate.

The vision on the position of the woman in marriage has also changed radically. The 1990 Marriage Form makes not a single distinction between the duties of bride and groom.


GKv 

In the early nineties women are given the active vote. After the turn of the century passive suffrage is frequently raised in a variety of situations. 
There seems to be sufficient support for female deacons. The draft Church Order offers that possibility as an option. A minority wants to admit women also to the other offices. The woman already occupies an important position in catechesis, pastorate, and the secretariat of the church council. A synodal investigation is ongoing whether women can also be admitted to the offices.


The vision on women has changed significantly. More recent Marriage Forms no longer speak about authority and leadership of the man, nor of obedience of the woman to the man.


Part Conclusion
 
A revolutionary development has occurred in this area of the GKN. And given the speed at which opinions are currently developing, it is only realistic to expect that also within the GKv women will be admitted to the offices.  
The views on the office and the position of the woman are not independent.
 

Church services


Because no fieldwork was done for this research, and it is based only on what others have written, not much can be said about it here. A broadly outlined sketch is all that can be given.

GKN 
At the end of the eighties Synod decides that "on the Lord's day the church council shall, if possible twice, but at least once call the congregation together in a church service". But church attendance drops significantly, both in the morning and afternoon services. The latter is attended by only a small part of the members. Alternative children’s services were introduced.


Holy Supper is celebrated more frequently. Non-confessing members are also admitted; in most churches also the children.


GKv

After the nineties the afternoon service loses attraction. Its format becomes the subject of much discussion. The end of this service has been predicted.


The Synod of Harderwijk 2012 decided that the church council calls the congregation together "as a rule twice on Sunday".


A church book is published with the churches’ own rhymed versions of the psalms; a book with hymns’, the text of the Confessions in contemporary Dutch, etc. The target was a completely own design of the liturgy. This produces much tension and division. 
In the mid-eighties Synod adopts a final version of the psalms and hymns. But still more songs are added all the time. Despite many objections work is continuing on yet a new book of hymns.  
The Songbook for the churches was initially vigorously rejected, then adopted. The churches also decide to participate in the new Hymnal-project 2012.


Alternative children’s services were unacceptable, but then quietly introduced. 
Here and there an open (more open) Holy Supper celebration is introduced, so that also guests from outside the churches can attend. Short Forms are designed for more frequent celebrations.  

 

Part Conclusion
It is normal that a liturgical process as in the GKv produces tensions. Changed times call constantly for innovation, which not everyone can accept.


The attitude towards the Songbook for the churches changed radically from antithesis to cooperation. Distance to the GKN was reduced partly because of this.


The format of church life and of the church services has become enormously different. Without further research it may be concluded that in practice many more, and more drastic changes have taken place than is known or thought. At this point the GKv are growing closer to the synodical-Reformed churches. For also in the GKN there was great variation in design of form.


Doctrine


GKN
 
Dr. Wiersinga promoted an alternative doctrine of atonement, but it did not lead to his suspension.


During the seventies there are many doctrinal issues. But afterwards it is the ethical issues that command the attention, and doctrine is secondary. There is a certain freedom of doctrine. 
The knowledge element has become much less important; trust is now of more interest.
By the end of the study period church discipline had virtually disappeared.


GKv 

In the GKv doctrine and life are considered important. Do they not believe themselves to be the true church?


During the study period synods did not have to deal with many doctrinal issues, apart from baptism of adopted children. The question about the value of infant baptism is being raised with increasing emphasis. There is much discussion about the gifts of the Holy Spirit. 

There are regular requests for revision of the formulated doctrine.

The emphasis shifts from doctrine to ethical and practical applications. 
In the beginning there was still disapproval of the alternative doctrine of atonement in the synodical-Reformed church. But also in the GKv professor dr. G. Harinck (TUK) made highly critical remarks about various doctrines – also the doctrine of atonement. However, this is not raised at synod level. 


There are regular reports about church discipline being applied, but the question is justified whether this concerns the enforcement of doctrine.


Part Conclusion

The vision lives that faith has more to do with a proper way of life and responsible behaviour than with acceptance of certain doctrines. This allows the conclusion that while it is generally believed that there is agreement, very many church members have difficulty with doctrine. Formal precepts play a less important role in liberated church life, as is shown by the treatment of Harinck’s criticism on (among others) the doctrine of atonement.  
There is therefore clearly a relativisation of the role of doctrine, comparable to that in the GKN. 


Confession


GKN

After an initial rise in the number of baptised members making confession, the figures are decreasing all the time. Although the content of the confession has not changed and is still officially maintained, there is great freedom in application and interpretation. The Confession and making confession of faith, are becoming less important in daily life. After 1965 the number of members that make confession declines considerably and at a growing rate.  


GKv 

The core of the Confession still stands unshaken. But the ecclesiastical culture has radically changed and is still doing that. There is a shift from mind to feelings.


Prof. dr. E A de Boer (TUK) spoke of a ‘historical and theological boundary to the confessions.’  
In the new Form for making profession of faith, the question about assent to the doctrine has moved from first to second place. The emphasis is now on personal faith instead of on the Confession as a summary of the faith.


After 2000 the number of baptised members that makes confession is in steady decline.


Part Conclusion
The decline in the number of baptised members that makes confession of faith coincides with the turning point in the development of the membership numbers of the churches. The figures indicate a decreasing involvement in church life.


It makes sense to regard the reduced significance of the Confession and the decreasing numbers in making confession both in GKN and GKv as similar developments.

 

View on the Bible     


Is the Bible a collection of interpretations, or a clear revelation of God to people of all times?
It is Reformed to put the Bible as God's Word in the centre. It is seen as the source of truth and the guide of life.


GKN
A fundamentally and radically different vision on, and attitude towards the Bible have developed. These changes have been clearly articulated in the report 'God with us'.


GKv

Initially, one of the major objections against the GKN is that the doctrine of Scripture is becoming more and more the subject of discussion. But even within the GKv gradual changes occur regarding the view on the Bible. There are critical noises about the providence of God; there is an ongoing discussion about the authority of Scripture. 
At the official level, too, the Bible is used differently, for example with respect to divorce and re-marriage. These are now approached from ‘the whole of the Bible’.


There is more attention for the human factor in the origin of Bible books. 
The Bible is at bottom ‘a secret’; and is therefore over-asked if we let him say all kinds of unrevealed things about the creation of the world.


Disapproval of Bible criticism practised elsewhere has died. There is eager desire to make the great progress of the sciences of literature usable for Bible reading.  It is recognised that culture also plays a role in the question about woman’s right to vote.   
With many subjects one gets the feeling ‘to be standing on the threshold of a new understanding of Scripture.’ 
The rapid acceptance of the NBV shows that the Bible is held in high esteem.


Part Conclusion
The Bible still continues to play a great role in the liberated-Reformed Church. But how one looks at the Bible and uses it has changed indeed. Perhaps the changes are not as radical as in the GKN or not so clearly expressed. However, all recent airings show that the changes in practice are more advanced than appears on the surface. These changes point in the same direction and show great likeness to those in the GKN.

The rapid introduction of the NBV is an example showing that the liberated should sooner be characterised as orthodox than conservative.

 

Plurality


When churches change, the result is almost always a variety of opinions and behaviours. We distinguish:


Pluriformity:
 ‘many church forms in spiritual unity', and 

pluralism: 'a system which acknowledges the side by side existence and cooperation of different guiding principles or beliefs.’


A distinction can also be made between local formats and national trends and movements. The latter are of greater influence for the (continued) existence of a church community.


GKN
The openness in these churches led to organised unrest, especially on the conservative right. Several associations and magazines were established. Later on they amalgamated. But the left also organised itself to applaud the developments. 
At the unification with the Nederlands Hervormde Kerk part of the GKN separated and continued under the name (translated) Continued Reformed Churches in the Netherlands (vGKN) [3] .


GKv
 
After initial uniformity, diversity gradually arises in local congregations. Besides acceptance, concern also arises about the trend towards more openness. Concerned members established their association, magazine ‘Reformanda’ was published, as was ‘Bij de Tijd’ which applauded more openness.


A synod decided with respect to difference of opinions about the Sunday to maintain the existing situation. 


Starting in 2003, several small groups of liberated members leave the GKv.  
In 2005, a two-day closed emergency meeting is held, but it does not provide a solution to the problems.


The extent of tolerance of differences is in practice not always equally clear, as shown by the cancelled inclusion of 'Stroom' in the bond. [4]


A general tolerance article is included in the new Church Order, authorising a church council to acquiesce in someone’s deviation from the Biblical doctrine.


In autumn 2012 a group of members writes a statement in which concern is expressed about the developments.  


Part Conclusion
Overall trends show a remarkable similarity to those in the synodical-Reformed church. Something of which people are very well aware.


Pluralism as in the PKN is incompatible with the liberated-Reformed view on the church, but also these churches will not escape from it. The issue is greater than about differences in detail. The tolerance in the churches is by now greater than Rev. B.J.F. Schoep advocated at the time (in the sixties).


A degree of parallelism can be seen in the new liberation of liberated-Reformed members in 2003 and the separation from the GKN (the vGKN) in 2004.

 

Marriage and divorce


There is, generally speaking, a shift from doctrine to practical life. There are indications that this is also the case in the GKv. The attention shifts to matters such as marriage, divorce and sexuality, and questions about life and death. The earlier observed changes have consequences for a variety of opinions of ethical nature. Vice versa as well: a change of ethos signals changes in church life.


Initially, the convictions in both church groups are similar: the monogamous marriage of man and woman is a divine institution for the duration of life. Sexuality is only permitted within marriage and directed at family formation.


GKN 

The views changed significantly. In 1963 the synod decided that any sexual intercourse before marriage must be condemned as being contrary to God's Word. But 25 years later that statement was factually withdrawn. The marriage Form no longer speaks of an ‘ordinance of God.’ The position of man and woman has been much more equalised.  
In 1970 it was stated that because of sin a divorce is sometimes inescapable. 
In the early eighties Synod accepted unmarried cohabitation.


GKv

The marriage Form calls marriage an institution of God. It also speaks of the evil of adultery. But omitted is that ‘He certainly will not leave it unpunished.’ The Form now sounds milder: It is against God's will that the marriage partners break up.


Sexual intercourse before marriage is condemned because it is contrary to God's Word. There is no official withdrawal of this standpoint. But based on EO research it may be safely assumed that the practical situation has changed. The study, which also involved the GKv, showed that half of the surveyed christians had intercourse before marriage.


Cohabitation is becoming much more common, and receives regular attention from ecclesiastical meetings. Many are inclined to accept ‘cohabitation’ as normal.

The number of divorces increases, and received ecclesiastical attention as far back as the late seventies. Nuances in the ecclesiastical position regarding divorce followed by another marriage arise if the Bible is approached in a different way – no longer starting from the commandments, but from ‘the whole of the Bible’. There is growing understanding for the ‘hardness of heart’. Thus a second marriage after divorce was initially not permitted to be confirmed in the church, but a few years later synod compelled the church councils to do it if a council had agreed with a previous divorce. 


More and more cases of sexual abuse in pastoral situations are being reported. In 2004 a cooperative action with CGK and NGK was launched in this area, with 122 counsellors from liberated side.


Part Conclusion
Development in the GKv shows many similarities with that in the GKN, but is still progressing less fast because of church policy. In 1970 divorce was no longer an agenda item at GKN synods, while it still is a source of discussion and concern within the GKv.

 

Homosexuality


GKN

Since 1970 Synod has dealt regularly with homosexual relations. In 1990 Synod called the local churches to full acceptance, also in the offices.


GKv
In early 1990, Synod decided that all homosexual intercourse is contrary to God's Word. But still there is pastoral attention for the problems. The association ‘Contrario’, to provide help to homosexuals, is established.  
Discussions reveal that there is deep division on this matter. The former clarity: 'you are allowed to be, but not to do’ no longer exists. An affective relationship of homosexuals is officially rejected.  

A joint GKv – NGK website was established which is to provide pastoral help. But the GKv again do not join an NGK study committee about homosexuality and the ecclesiastical office.


Part Conclusion
Within the GKv greater openness and freedom have developed with respect to homosexuality, but this has until now progressed less far than that in the synodical-Reformed churches. The differences among the congregations are (still?) too great, ranging from cautious acceptance or acquiescence to unyielding rejection.

 

Abortion and euthanasia


At this point there have been no complex developments.


GKN
In 1963 abortus provocatus is most definitely rejected. Ten years later it is sometimes considered acceptable, if the mental or physical wellbeing of the woman is seriously threatened. The government is told of disquiet about abortion clinics.


Euthanasia has been discussed extensively only once, in the mid eighties. A study report concluded that from the perspective of christian faith termination of one’s own life may be justified.


GKv
The synodical-Reformed position, seen as the result of their new liberalism, is condemned. The protest against abortion and its legalisation continues. A day of penance and prayer is held and the government informed of the negative standpoint. Attempts are made to prevent licenses for abortion hospitals.


In recent years the issue plays a lesser role at official level. To our knowledge the churches remain opposed to abortion.


Euthanasia is simply rejected. Around 2000 a day of prayer is organised against these developments in Dutch society. The churches protest to the government against the easing of conditions allowing euthanasia. In recent years, the issue seems to be no longer a subject of discussion at official level.  


Part Conclusion

There is a clear contrast between the course of events in both church groups.  
In recent years these issues have hardly been addressed at official GKv level. But perhaps the practice of life is changing in the GKv without the official positions being adjusted. The difference with the GKN may therefore be smaller than at first sight.

 

Lifestyle


For the development of a particular group it is necessary that the people’s conduct be observed. But the nature of this study (without fieldwork) does not allow making comparisons at base-level between the two church groups. And a comparison on the basis of documentation does not make sense.


In the fifties the Reformed more than others, appeared to adhere to their own lifestyle (leisure, Sunday rest, etc.). The difference between the liberated-Reformed and synodical-Reformed was small.


GKN
Leisure as a topic was quite often raised at synod level. In the early fifties dancing, theatre- and cinema-visiting were rejected.  
Sunday rest is still a topic in the fifties and sixties, but then no more. 
Later on the former typically Reformed lifestyle had completely disappeared.


GKv
The close relationship between church and the Reformed lifestyle preserved the Reformed ethos. Synods did not need to say anything about it. But in the late seventies there is talk of a slump across the board, therefore also in lifestyle.


Around the turn of the century, the Sunday is raised a few times as an important point: where are the boundaries of admonition regarding the fourth commandment and Sunday rest?


Part Conclusion
The liberated-Reformed have apparently kept the Reformed lifestyle longer than the synodical-Reformed. But it is not impossible that by the change in lifestyle of the entire Dutch population, it holds also for the liberated-Reformed that the typically Reformed pattern has disappeared.

 

General conclusions


Answers were sought to two questions:  

  • which changes have occurred?, and
  • do these changes reflect those in the former GKN?

The scope of the study was determined by and limited to the knowledge of the changes in the GKN, on the basis of the assumption that after a period of time the GKv would display the same changes. Sociologically, the two groups have by nature much in common. They are Reformed Kuyperian-oriented churches, therefore focused on the world.


Quantitative development
The development of membership figures with a time difference of 30 years runs clearly parallel. Also the membership of the GKv will fall quite rapidly because of the decreasing excess of births over deaths and the significantly increasing number of withdrawals. The result is a large loss of members. It indicates a fall in social strength, attractiveness and ability to hold on to members.
  
Position in church life
Initially there was a large difference between the church groups because of the liberated’s self- imposed isolation. But the ongoing increasing openness to the ecclesiastical world led to more and more cooperation, even a possible association with the Council of Churches.  
The position of the liberated-Reformed is increasingly becoming like that of the synodical-Reformed.


Position in society

In the beginning there is a big difference between the church groups. The liberated ‘ongoing reformation’ led to exclusive-reformed organisations. But this proved unsustainable in the long run. The formal situation has become more and more like that in the GKN. However, a difference remains: the relationship between the GKv and the original Reformed organisations has remained stronger, even though many of them are struggling with their identity.  
The changed position towards a number of social developments, such as government subsidies, allows the liberated-Reformed to integrate more and more with society.


Developments in church life
Especially after 1980 there is strong organisational growth, professionalisation and centralisation. The relationship between Synod and the local churches weakens, resulting in differences in the format of church life. Overall, the developments are the same as those in the GKN.


As far as can be observed, the work of the office bearers also shows many similarities. There is, however, one difference: the deacons in the GKv are, at least officially, less involved in ecclesiastical government.


The position of the woman in both church federations has changed in the same direction, albeit less rapidly in the GKv. In these churches women have only the active vote, but it may be expected that they will in future also be given the candidature.


Church attendance in the GKv is also in decline, and the second service is in discussion. The variation in format of the services has seen strong growth.


The great efforts in the liturgical field suggests that greater importance is attached to active participation in church services than in the GKN. 


Comparison of trends in doctrine and life is difficult due to the general shift of attention from doctrine to practical life. Although the official doctrine has not changed, church members are taking a more liberal attitude towards it.


Great changes have probably occurred in both church communities in dealing with and appreciation of the doctrine and the
confession
.  


From the seventies less and less GKN baptised members made confession of faith. From the beginning of this century this is also the case in the GKv.


In the GKN a radically different view arose on the Bible-conception. That kind of change is not apparent in the GKv, but there is the feeling that they are at the threshold of a new understanding of Scripture, as evidenced for example by the approach to divorce and the status of women. This points in any case in the same direction of the changes in the GKN. 


There is clearly a greater plurality. This did and does cause organised concern.  


Both groups have over time acknowledged that divorce is sometimes unavoidable.  
Synodicals accept in 1980 unmarried cohabitation as a form of society; the liberated are still more cautious and are paying more attention to it in ecclesiastical policy. However, cohabitation is becoming increasingly prevalent, and there is much similarity in the direction in which the churches are (were) developing.


Over time the GKN adopted a more liberal position with respect to sexuality before and outside of marriage. In practice the liberated permit themselves also greater freedom. 


Contrary to the GKN, there is in the GKv both in and outside of the offices no complete acceptance of homosexuality. The individual views of the liberated differ much. 


This applies also with respect to views on abortion and euthanasia. It is not impossible, even not unlikely, that the attitudes and behaviours of liberated church members have indeed changed.


The liberated-Reformed have generally for longer paid attention to ethical issues.  This may indicate that they have longer honoured the Reformed lifestyle.


The foregoing conclusions justify the following answers to the questions:  

  • the changes in the GKv point in the same direction as those in the GKN at an earlier stage.
  • the speed or intensity in which the changes occur in the GKv is lower. This is particularly true with respect to the lifestyle of the members (for example, the Sunday rest) and of the christian character of their original own organisations.

Evaluation


From a religion-oriented sociological viewpoint the development experienced in the GKv is a common occurrence associated with a changing society. 
It is necessary to think about this development, lest the message of these churches becomes implausible.  
It is also sociologically normal that christian churches first resist the more or less autonomous changes in society; then resign themselves or adapt to them. But because christians appeal to the Bible there is the danger of implausibility. For example: equality of man and woman is first rejected with an appeal to God's Word; while later on their equivalence is based on the same Word. |
This requires reflection.


There are three directions from which the relationship between church and world can be approached and evaluated.


1 - Angle of incidence Secularisation
 


A world in which secularism pervades everything is no longer operating to standards derived from the Bible or the christian religion. Man is autonomous and acts without God or religion. 
This also affects church life because society influences its members. The consequences are a declining membership, less involvement, and undermining of the faith. 
The church defends itself against this by maintaining its Reformed character as well as by adapting to the situation.  
The GKN have adapted to the extent that they themselves have become more or less secularized. This does not in the same measure apply to the GKv. But many in these churches fear the slippery slope, while others find that the changes do not go far enough. 


Regarding secularisation, the Church positions itself negatively over against the developments in the world and tries to maintain the existing situation. The outside world experiences this as conservative and therefore combats the church.


2 – Angle of incidence Reformation


The GKv are Kuyperian churches who constantly seek to reform themselves. They strive consciously for change in religious church life. Theology must be brought into harmony with the times.  
The church is therefore positioned less negative, rather neutral towards the world and regards changes as challenges. Developments must be 'Reformed', and the members must learn to deal with them. The necessary changes are experienced as consciously desired changes to living in faith and ecclesial life.  


This adjustment process can develop into secularisation of the religion. But that risk should not hamper the necessary adjustment. 
Yet many leave the church, either because the changes are not accepted, or the adjustments do not go far enough for modern people.  


3 - Angle of incidence Mature man and world
 


Without accepting everything that happens in the world, the church regards the changes in the world as positive, namely as the consequence of the growing maturity of modern man and world. This need not be regarded as contrary to God and His authority over man and the world, but rather in line with the intention of God, yes even wanted by Him.


The theologian Bonhoeffer can open our eyes to this. According to him, there is one great ongoing development towards autonomy of man and world. He values that positive, while the organised christian religion has always fiercely opposed it because autonomy attacks the authority of God and because changes have an anti-christian character. But on rebound the world then adopts an anti-christian position in order to yet realise its changes. In the current situation the churches will always be the loser.


For that reason the churches should not oppose autonomy and independence, but let the light of the Gospel shine on them. God teaches the church as much by the world as vice versa. However, the church has often taken the lesson to heart too little or too late.  


The current and forthcoming changes in the GKv are too late. These churches have never understood the times, and they have not recognised God's work in the world. They are struggling with themselves. Thus many people disengage, because they do not recognise themselves in this church and its struggle.

 


The three different perspectives cast different light on the developments in the GKv. The first two are familiar, the third is new.  

But it should not be, should it, that christianity which in the past began so evolutionary, will now forever be conservative; that every new movement has to clear its way without the church, and that it always takes the church twenty years to realise what has actually happened?
 (Bonhoeffer).


 

So much for a first analysis of professor Dekker’s discourse in his book ‘The ongoing revolution’.


It will be clear that this book is asking for comment. Based on the above analysis we hope to make a start next time, involving the three speeches that were given after the book’s launch.


(to be continued)

 


NOTES


[1] ‘The ongoing revolution’,   Prof. dr. G. Dekker, 146 pages, 19.90 euros

[2]   Landelijk Verband van Gereformeerde Schoolverenigingen (National Association of Reformed School Societies).

[3]   Not: "Reformed Churches (restored)" as the book erroneously states, djb.

[4]   Stroom withdrew itself before Classis could deliver its judgment. djb.